Lezen› Daftar 5› Uitleg dat geen enkel kwaad oog de mens zo noodlottig is als het oog van zelfgenoegzaamheid, tenzij zijn oog is veranderd door het licht van God, waardoor hij 'door Hem hoort en door Hem ziet' en zijn zelf is verdwenen› Vers 498
M5:498 — که بلغزد کوه از چشم بدان / یزلقونک از نبی بر خوان بدان
M5:498
Betekenis · به زبانِ تو — Je eigen taal · AI
این بیت میگوید که نیروی چشم زخم آنقدر زیاد است که میتواند حتی کوهی را به لغزش وادارد و برای اثبات این موضوع، به آیهای از قرآن اشاره میکند که دربارهٔ چشم زدن کافران به پیامبر اسلام نازل شده است.
مولانا در این بخش از مثنوی، دربارهٔ قدرت ویرانگر «چشم زخم» و «نگاه بد» سخن میگوید. او برای نشان دادن شدت تأثیر این نیروی منفی، مثالی اغراقآمیز اما گویا میآورد: حتی کوه با تمام استواری و عظمتش، ممکن است از نگاه بدخواهانهٔ انسانهای پلید بلغزد و فرو بریزد.
برای اینکه این ادعا صرفاً یک مبالغهٔ شاعرانه به نظر نرسد، مولانا بلافاصله یک سند محکم و معنوی ارائه میدهد. او خواننده را به قرآن ارجاع میدهد و از او میخواهد که آیهٔ «یُزْلِقُونَکَ» را بخواند. این اشاره به آیهٔ ۵۱ سورهٔ قلم است: «وَ إِنْ یَکادُ الَّذینَ کَفَرُوا لَیُزْلِقُونَکَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکْرَ» (و همانا نزدیک است کافران هنگامی که قرآن را میشنوند، با چشمانشان تو را به لغزش درآورند). در این آیه، خداوند به پیامبرش هشدار میدهد که نگاههای کینهتوزانه و حسودانهٔ کافران چنان قدرتی دارد که میخواهد او را از راه به در کند و به زمین بزند.
بنابراین، مولانا با پیوند زدن لغزش کوه به لغزش پیامبر، استدلال میکند که اگر استوارترین انسان، یعنی پیامبر که همچون کوهی از ثبات بود، در معرض چنین خطری قرار داشت، پس قدرت چشم زخم یک واقعیت معنوی انکارناپذیر است و باید آن را جدی گرفت.
- یزلقونک
- بخشی از آیه ۵۱ سوره قلم در قرآن است به معنی «تا تو را به لغزش درآورند» یا «با چشمهایشان تو را نابود کنند».
- بلغزد
- لغزش پیدا کند، سُر بخورد، از جای خود تکان بخورد.
- بدان
- (در مصرع اول) انسانهای بد، افراد شرور. (در مصرع دوم) فعل امر به معنی «آگاه باش».
- نبی
- پیامبر، در اینجا منظور حضرت محمد (ص) است.
Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd
Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.
Wat lezers vroegen0
Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.