Lezen Daftar 6 Khwarezmshah, moge God hem genadig zijn, ziet tijdens een rit in zijn escorte een zeer zeldzaam paard, en het hart van de koning hecht zich aan de schoonheid en behendigheid van dat paard. Imad al-Mulk koelt het paard af in het hart van de koning, en de koning verkiest zijn woorden boven zijn eigen zicht, zoals de wijze, moge God hem genadig zijn, in de Ilahi-nameh zei: 'Als de tong jaloers wordt, zul je Josef in karwaskatoen vinden.' Vanwege de jaloerse tussenkomst van de broeders van Josef, werd zoveel schoonheid in de harten van de kopers verborgen en leek het lelijk, zozeer dat 'zij behoorden tot de onverschilligen ten aanzien van hem.' Vers 3371

M6:3371 — مر بدان را ستر چون حلم خدا / خلق او بر عکس خلقان و جدا

مر بدان را ستر چون حلم خداخلق او بر عکس خلقان و جدا
✦ Geef deze beyt weer in Nederlands

M6:3371

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — uit zijn opgenomen Masnavi-lezingen

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آن نیکوکار گناهکاران را می‌پوشانْد، همچون حلم و بردباریِ خداوند؛ اخلاق او بر خلاف و جدا از اخلاقِ عامهٔ مردم بود. معنا: این بیت از اخلاق نیکِ وزیری حکایت می‌کند که عیب‌های مردمِ بد را می‌پوشاند، همانند خداوند که بر گناهان بندگانش پرده می‌کشد، و این ویژگی او را از عامهٔ مردم متمایز می‌کرد.

شرح

این بیت تصویری درخشان از وزیری خردمند و عارف‌مسلک را به ما نشان می‌دهد که در دربار پادشاهی مستبد، دو نقش کلیدی ایفا می‌کرد. یکی شفاعت و پدری برای نیازمندان و دیگری «ستر» بر بدی‌های بَدان. من تأکید می‌کنم که «ستر» یعنی پوشاندن عیب‌ها و گناهان دیگران، نه افشا کردن و آبروبری. این صفت، به تعبیر مولانا، «چون حلم خدا» است؛ یعنی همان‌گونه که خداوند با حلم خود بر گناهان بندگانش پرده می‌کشد و فوراً به مجازات نمی‌پردازد، این وزیر نیز چنین روحیه‌ای داشت.

اخلاق این وزیر، «برعکس خلقان و جدا» بود. مردمان عادی، متأسفانه، اغلب مایل به فاش کردن عیوب دیگران، آبروبری و بر باد دادن حیثیت آن‌ها هستند. اما این وزیر، این صفت الهیِ «ستر» را داشت و دیگران را «لو نمی‌داد». این نکته، بسی مهم است. مولانا در اینجا یک الگوی اخلاقی ارائه می‌دهد که بسیار فراتر از اخلاق عمومی زمانه خود و هر زمان دیگری است. او به جای آنکه از ستم سلطان شکایت کند یا به تقابل مستقیم با او بپردازد، راهی برای «خدمت در بستر ستم» می‌یابد؛ راهی که از طریق آن می‌توان شدت استبداد را کاهش داد و به مصلحت خلق گام برداشت. این رویکرد، در واقع، یک «مهار از درون» است که به جای نفی کامل ساختار، در آن نفوذ کرده و آن را تعدیل می‌کند. این‌گونه انسان‌ها، به راستی «غریب و محتبس» در آن موقعیت‌ها بودند، اما برای خیرخواهی، این جامه‌ها را بر تن می‌کردند.

نکات کلیدی

  • پوشاندن عیب‌های دیگران، صفتی الهی و اخلاقی والا است.
  • اخلاق وزیر، بر خلاف اخلاق رایجِ افشاگری، بر ستر و حلم الهی استوار بود.
  • مولانا الگویی از خدمتگزاری در بستر استبداد را نشان می‌دهد که هدفش کاهش ستم است.
  • این خُلقِ وزیر، نشان از شخصیت ممتاز و جداگانه او از عامهٔ مردم دارد.

Sources: d6-s75 · 01:14:55

به زبانِ تو — Je eigen taal · AI

Discussie — Vraag over dit vers — beantwoord vanuit de Masnavi, met elk vers geciteerd

Je gesprek blijft op dit apparaat, tenzij je het deelt.

Wat lezers vroegen

Nog geen vragen gedeeld — die van jou kan de eerste zijn.