M1:407 — تا که روزش واکشد زان مرغزار / وز چراگاه آردش در زیرِ بار

这句诗是鲁米关于“睡眠是死亡的兄弟”（النَّوْمُ أَخُو الْمَوْتِ）这一主题论述的一部分。在此语境中，灵魂被比作一匹马，在夜晚（睡眠期间）被解开马鞍，自由地驰骋于一片无形而广阔的“牧场”（مرغزار）或精神世界中。这片牧场代表了灵魂脱离肉体限制后所体验到的无限与安宁。

然而，这种自由是短暂的。诗中的“白昼”（روز）象征着清醒的意识和物质世界的回归。白昼的到来，就像一个牧人，将这匹自由的灵魂之马“唤回”（واکشد），把它从自由自在的“牧场”（چراگاه）引回，重新置于“重负之轭下”（در زیرِ بار）。这个“重负”指的是肉体的需求、世俗的责任、感官的束缚以及日常生活的种种艰辛。

因此，这句诗以生动的意象揭示了灵与肉之间的张力。夜晚的睡眠为灵魂提供了一个短暂的契机，使其回归本源的自由状态；而白昼的清醒则是一种必然的回归，将灵魂重新束缚于尘世的躯壳及其责任之中。鲁米借此感叹这种循环，并为灵魂无法像“洞中人”（ اصحاب کهف）那样长久地安住于那种受保护的精神状态而感到惋惜。

مولانا در ابیات پیشین، خواب را به مرتعی سرسبز تشبیه کرده است که «اسبِ جان» برای استراحت و رهایی موقت به آن پناه می‌برد. در این حالت، روح از بار سنگین جسم و خودآگاهی دنیوی آزاد است، همان‌طور که اسبی را از زیر زین و افسار رها می‌کنند تا در چمنزاری بچرد.

این بیت (۴۰۷) لحظه‌ی بیدار شدن را توصیف می‌کند. «روز» در اینجا فقط طلوع خورشید نیست، بلکه نماد بازگشت به دنیای کار، مسئولیت و خودآگاهی است. این روز، همچون یک صاحب اسب، روح را از آن «مرغزار» و «چراگاه» رؤیایی بیرون می‌کشد و دوباره آن را «زیرِ بار» می‌آورد. این «بار» همان وظایف روزمره، رنج‌ها، اندیشه‌ها و تعلقاتی است که در بیداری بر دوش ما سنگینی می‌کند.

بنابراین، این بیت تقابل میان آزادی روحانی در خواب و اسارت در بیداری را به تصویر می‌کشد. مولانا با حسرتی لطیف به این بازگشتِ اجباری اشاره می‌کند و در ابیات بعدی آرزو می‌کند که ای کاش این رهایی، مانند خواب اصحاب کهف، طولانی‌تر می‌بود تا روح از «طوفانِ بیداری و هوش» در امان بماند.