لوستل دفتر ۶ د بې واسطې کسب څخه د روزي غوښتونکي فقیر د کیسې پاتې برخه بيت ۱۹۰۵

M6:1905 — مادگی خوش آمدت چادر بگیر / رستمی خوش آمدت خنجر بگیر

مادگی خوش آمدت چادر بگیررستمی خوش آمدت خنجر بگیر
✦ دا بیت په پښتو وړاندې کړئ

M6:1905

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — د هغه د مثنوي له ثبت شویو لیکچرونو څخه

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: اگر خصلت زنانه به تو خوش آمده، چادر برگیر؛ و اگر صفات رستم‌گونه برایت دلپذیر است، خنجر به دست آر. معنا: این بیت اشاره دارد به اینکه هر کس باید راه و رسم زندگی خود را مطابق با سرشت و منش درونی خویش انتخاب کند و ابزارهای متناسب با آن را برگزیند.

شرح

این بیتِ شورانگیز، که در پی ابیات پیشین درباره‌ی رزق متناسب با «خو»ی هر کس می‌آید، در حقیقت یک دعوت است به خویشتن‌شناسی و انتخاب راهی همساز با طبیعت اصیل وجودی ما. مولانا در اینجا به ما می‌گوید که خداوند در «سازمان دادن این عالم» (به تعبیر بنده) هر کس را با سرشت و استعدادی خاص آفریده است. یکی را «عاشق نان» کرده و دیگری را «مست جانان»؛ و رزق و نصیب هر یک را هم درخور همین «خوی» قرار داده است.

از این روست که این بیت نه به معنای جبر و وادادگی در برابر سرنوشت است، بلکه دقیقا در نقطه‌ی مقابل، دعوتی است به آزادیِ متفکرانه و مسئولانه. شما می‌باید اول «خویشتن» خود را دریابید؛ بدانید چه چیزی «خوش می‌آید» شما را، یعنی با سرشت اصیل شما هماهنگ است. اگر سرشتتان به «مادگی» گرایش دارد – که نماد لطافت، پذیرندگی، و پرورش است – پس ابزارهای متناسب با آن، چون «چادر» (به معنای ستر و صیانت) را برگیرید. و اگر «رستمی» – که نماد دلیری، کنش‌گری، و غلبه است – برایتان دلپذیر است، آنگاه «خنجر» را به دست گیرید، که ابزار آن راه است.

این تنها در باب جنسیت یا نقش‌های سنتی نیست؛ این تمثیلی است برای همه‌ی انتخاب‌های ما در زندگی. ما باید صادقانه با خودمان روبرو شویم و بپذیریم که چه استعدادها و گرایش‌هایی در ما ودیعه نهاده شده است. وقتی این «خود» را شناختیم، آنگاه انتخاب‌هایمان باید در راستای همین «خود» باشد. این همان «اصول اصول اصول الدین» است که پیش‌تر به آن اشاره کردم؛ یعنی ریشه‌ی هر دین و معنایی در شناختن خود نهفته است. اگر مسیرتان با سرشتتان خوانا نباشد، راه به جایی نخواهد برد و سعادتی هم در پی نخواهد داشت. این بیت ندایی است برای هماهنگیِ وجودی میان منِ درونی و کنش بیرونی، و از این رهگذر، گامی بلند در سیر الی الله است.

نکات کلیدی

  • دعوت به انتخاب مسیر زندگی بر اساس سرشت و منش درونی.
  • تأکید بر خویشتن‌شناسی به عنوان بنیان انتخاب‌های صحیح.
  • نمادگرایی «چادر» و «خنجر» برای ابزارهای متناسب با هر «خو» و نقش.
  • تأکید بر سازمان‌یافتگی حکیمانه هستی، نه جبر محض.

Sources: d6-s42 · 01:24:19

به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.