M1:15 — در غمِ ما روزها بیگاه شد / روزها با سوزها همراه شد

Ovaj bejt ukazuje na jedno od najdubljih i najvažnijih učenja Mesnevije. Rumi ovdje ne govori o prolaznoj nevolji, već o tuzi koju smatra suštinom ljudskog postojanja na ovom svijetu. To nije tuga zbog svakodnevnih gubitaka i nedaća, već iskonska tuga rastanka (firaq) od božanskog Izvora i otuđenosti (gharibi) od istinskog doma. To je bol koji prati dušu od početka do kraja, tuga koja je, kako Rumi kaže, "neuništiva". Ipak, upravo u toj njenoj neizbrisivosti leži njena tajna moć.

Rumi tvrdi da ova jedinstvena, temeljna tuga ima izvanrednu sposobnost duhovnog pročišćenja. Ako se čovjek istinski suoči s njom i njeguje je u svojoj duši, sve druge, bezbrojne i beznačajne svjetske brige postaju ništavne. Ova jedna tuga, poput oštre oštrice, čisti sve ostale iz kuće srca i oslobađa čovjeka od najezde "muha i pčela" površnih i besplodnih žalosti. Time Rumi razrješava paradoks prisutan kod mnogih mistika: kako to da nekad izbjegavaju tugu, a nekad je prigrljuju? Odgovor je u razlici između ove "jedne tuge" i mnoštva "raspršenih tuga".

Sam Rumi svjedoči da ga je ova tuga pratila cijelog života, govoreći: "Imam tugu koja me pratila čitav život." Ovo priznanje otkriva dubinu njegove lične veze s ovom iskonskom čežnjom. Ovaj stih pripada uvodnim osamnaest bejtova Mesnevije, za koje se vjeruje da ih je Rumi sastavio i nosio sa sobom i prije nego što je cijelo djelo nastalo. To pokazuje da je u ovim značenjima sadržano samo jezgro i "sjeme" čitave Mesnevije. Stoga je razumijevanje ove čiste tuge ključ ne samo za Mesneviju, već i za spoznaju samoga sebe i put povratka Izvoru.

Questo verso, «Nel nostro duolo i giorni si sono fatti sera», tocca una delle intuizioni più profonde e cruciali del Masnavi. Rumi presenta un'afflizione che non è un malessere passeggero, ma l'essenza stessa dell'esistenza umana in questo mondo. Non si tratta di un dolore derivante da perdite mondane o calamità quotidiane, bensì del primordiale dolore del firāq — la separazione dalla nostra origine divina — e della gharībī — l'estraneità dalla nostra vera dimora. È un compagno dell'anima dal momento della sua creazione fino al suo ultimo respiro, un dolore che, come dice Rumi, è «impurificabile» (pāk-na-shudanī). Eppure, proprio questa sua incancellabilità ne racchiude il profondo segreto.

Qui Rumi ci svela il potere di questo singolare dolore: la sua capacità di purificazione spirituale. Se una persona si confronta veramente con questo dolore autentico e centrale e lo coltiva nella propria anima, allora tutte le altre innumerevoli e insignificanti ansie del mondo — le preoccupazioni sparse e futili — appariranno ai suoi occhi impotenti e prive di valore. Questo dolore unico, come una lama affilata, spazza via ogni altra afflizione dalla dimora del cuore, liberando l'individuo dall'assalto delle «mosche e api» delle lamentele superficiali e improduttive. Rumi risolve così un paradosso presente in molti mistici: come si può a volte rifuggire il dolore e altre volte accoglierlo? La risposta sta nella distinzione tra questo «unico dolore» e i «dolori sparsi».

Rumi stesso testimonia di aver vissuto con questa afflizione, affermando: «Ho un dolore che ha accompagnato tutta la mia vita». Questa confessione rivela la profondità del suo legame personale con questa angoscia primordiale. Il verso fa parte dei diciotto distici iniziali che si dice Rumi avesse composto e portato con sé prima della stesura completa del Masnavi; è come se il nucleo centrale e il «seme» dell'intera opera fossero racchiusi in questi significati. Comprendere questo puro dolore non è quindi solo la chiave per intendere il Masnavi, ma anche per conoscere sé stessi e la via del ritorno all'origine.

دا بیت، «زموږ په غم کې ورځې بې وخته شوې»، د مثنوي یو له تر ټولو بنسټیزو او کلیدي پوهنو څخه یوې ته اشاره کوي؛ یو داسې غم چې مولانا هغه یوه لنډمهاله پېښه نه، بلکې په دې نړۍ کې د انسان وجودي ماهیت ګڼي. دا خپګان د ورځنیو کمښتونو یا مصیبتونو له جنسه نه دی، بلکې د فراق غم دی، له خپل اصل څخه د پردېسۍ غم دی، چې روح سره له پیدایښت څخه تر وروستۍ سلګۍ پورې ملګری وي. داسې ښکاري لکه موږ چې له همدې غم سره زېږېدلي یو او له همدې سره به له دې نړۍ سترګې پټوو، یو داسې غم چې «پاکېدونکی» نه دی؛ خو همدا «نه پاکېدل» یې د کار خلاصون راز دی.

مولانا دلته موږ ته وايي چې دا یوازینی غم د روح د پاکوالي لپاره یو عجیب ځواک لري. که څوک په رښتیا له دې اصیل او محوري غم سره بلد شي او هغه په خپل ځان کې وروزي، نو بیا د نړۍ نور ټول واړه او بې شمېره غمونه، هغه بېلابېل او خپاره تشویشونه، د هغه په سترګو کې سپک او بې اغېزې ښکاري. دا غم، د یوې تېرې تورې په څېر، نور غمونه د زړه له کوره وباسي او انسان د سطحي او بې حاصله خپګانونو له «مچانو او غومبسو» څخه ژغوري. دلته مولانا یو پاراډوکس (paradox) حلوي چې د ډېرو عارفانو په خبرو کې، او حتی د حافظ په شعرونو کې لیدل کېږي: څنګه کېدای شي چې ځینې وختونه له غمه ځان لرې کوي او ځینې وختونه ځان غمخوار او غم پالوونکی بولي؟ ځواب د دې «یو غم» او «بېلابېلو غمونو» ترمنځ په توپیر کې دی.

مولانا پخپله ګواهي ورکوي چې دا غم تل له هغه سره مل و؛ وايي: «زه یو داسې غم لرم چې زما له ټول ژوند سره ملګری و.» دا اعتراف له دې ازلي خپګان سره د هغه د اړیکې ژوروالی ښيي. دا بیت د هغو اتلسو لومړنیو بیتونو برخه ده چې مولانا د مثنوي له پیلولو مخکې ویلي او له ځان سره یې لرل؛ داسې ښکاري لکه د ټول مثنوي مرکزي هسته او «زړی» په همدې ماناوو کې نغښتی وي. له همدې امله د دې سوچه غم درک کول نه یوازې د مثنوي د پوهېدو، بلکې د خپل ځان د پېژندلو او اصل ته د بېرته ستنېدو د لارې کیلي هم ده.

Este verso aponta para uma das ideias mais centrais do Masnavi: uma tristeza que não é uma aflição passageira, mas a própria essência da existência humana neste mundo. Não se trata de uma dor que resulta de perdas mundanas, mas sim da dor primordial da separação (firaq) da nossa origem divina. É uma companheira da alma desde o início até ao fim, uma dor que, nas palavras de Rumi, é "impurificável".

No entanto, Rumi ensina que esta dor singular possui um poder purificador. Se alguém se conectar verdadeiramente com esta tristeza autêntica, todas as outras ansiedades triviais e mundanas parecerão insignificantes. Esta dor única, como uma lâmina afiada, varre as outras tristezas do coração, libertando a pessoa do assédio de lamentações superficiais e inúteis. Rumi resolve aqui um paradoxo: por que é que os místicos por vezes evitam a dor e outras vezes a abraçam? A resposta reside na distinção entre esta "única dor" e as "dores dispersas".

Rumi testemunha que esta dor o acompanhou durante toda a sua vida. Este verso pertence aos dezoito versos iniciais que se diz que Rumi compôs antes de começar o Masnavi, contendo o núcleo e a "semente" de toda a obra. Assim, compreender esta dor pura não é apenas a chave para o Masnavi, mas também a chave para o autoconhecimento e para o caminho de regresso à nossa origem.

Bait ini menunjuk pada salah satu pemahaman paling mendasar dalam Masnavi: sebuah duka yang oleh Rumi tidak dianggap sebagai penderitaan sesaat, melainkan hakikat keberadaan manusia di dunia ini. Ini bukanlah duka yang lahir dari kekurangan atau musibah sehari-hari, melainkan duka perpisahan (firaq)—keterasingan dari asal-usul ilahi kita. Duka ini menemani jiwa sejak awal penciptaan hingga napas terakhir, sebuah kesedihan yang tak terhapuskan.

Namun, justru karena tak terhapuskan, duka ini memiliki kekuatan pemurnian yang luar biasa. Rumi mengajarkan bahwa jika seseorang benar-benar menghayati duka yang hakiki ini, maka semua kesedihan duniawi yang remeh dan tak terhitung—segala kecemasan yang datang silih berganti—akan tampak kecil dan tak berarti. Duka tunggal ini, laksana pedang tajam, menyapu bersih duka-duka lain dari rumah kalbu, membebaskan manusia dari serangan "lalat dan lebah" kesedihan yang dangkal dan sia-sia. Dengan demikian, Rumi menjawab paradoks yang sering muncul dalam ucapan kaum sufi: mengapa terkadang mereka menjauhi duka, namun di lain waktu justru merawatnya? Jawabannya terletak pada perbedaan antara "satu duka" yang asasi ini dan "duka-duka yang bertebaran".

Rumi sendiri bersaksi bahwa duka ini senantiasa menyertainya sepanjang hidup, yang menunjukkan kedalaman hubungannya dengan kepedihan azali ini. Bait ini termasuk dalam delapan belas bait pembuka Masnavi, yang diyakini sebagai inti atau "benih" dari keseluruhan karya. Oleh karena itu, memahami duka yang murni ini bukan hanya kunci untuk memahami Masnavi, tetapi juga kunci untuk memahami diri sendiri dan jalan untuk kembali ke Sang Asal.

Ce verset, l'un des dix-huit premiers et fondateurs du Masnavi, aborde l'une des idées les plus essentielles de Rumi : un chagrin qui n'est pas un mal passager, mais l'essence même de l'existence humaine en ce monde. Il ne s'agit pas de la tristesse née des manques ou des malheurs quotidiens, mais du chagrin primordial de la séparation (firāq) d'avec notre Origine divine, et de l'aliénation (gharībī) loin de notre vraie demeure.

Selon Rumi, ce chagrin unique possède un immense pouvoir purificateur. Celui qui cultive en son âme cette peine authentique et centrale verra toutes les autres angoisses mondaines, triviales et innombrables, devenir insignifiantes. Ce chagrin fondamental agit comme une lame aiguisée qui balaie toutes les autres tristesses du cœur, libérant l'individu de l'assaut des « mouches et des abeilles » que sont les lamentations superficielles. C'est ainsi que Rumi résout le paradoxe apparent chez de nombreux mystiques qui tantôt fuient le chagrin, tantôt s'en nourrissent : la distinction cruciale se situe entre « ce seul chagrin » et les « chagrins dispersés ».

Rumi lui-même témoigne de l'omniprésence de cette peine dans sa propre vie, la considérant comme une compagne de toujours. L'expression « les jours se sont faits tard » (rūzhā bīgāh shod) signifie que, submergé par cette affliction, le temps lui-même perd son ordre et sa finalité. Chaque journée qui passe n'est plus qu'une nouvelle occasion de ressentir cette brûlure intérieure, ce « feu » de l'amour divin mentionné quelques vers plus tôt.

Этот бейт затрагивает одну из ключевых идей «Маснави»: скорбь, которую Руми описывает, — это не преходящее несчастье, а сама суть человеческого существования в этом мире. Речь идёт не о печали из-за повседневных лишений или бед, а о первозданной скорби разлуки (фирак) с божественным Истоком. Эта тоска сопровождает душу с момента её сотворения до последнего вздоха. Руми утверждает, что эта скорбь «неочищаема», и именно в этом её секрет.

Согласно Руми, эта единственная, подлинная скорбь обладает огромной силой духовного очищения. Когда человек по-настоящему познаёт и взращивает в себе эту главную печаль, все остальные, мелкие и мирские тревоги теряют свою власть над ним. Эта великая скорбь, словно острое лезвие, выметает из дома сердца все прочие печали и освобождает человека от «мух и пчёл» поверхностных и бесплодных горестей. Так Руми разрешает парадокс, встречающийся у многих мистиков: почему они то избегают печали, то называют себя её приверженцами. Ответ кроется в различении между «одной скорбью» и «разрозненными печалями».

Руми сам свидетельствует, что эта скорбь была его вечной спутницей: «У меня есть скорбь, которая сопровождала меня всю мою жизнь». Этот бейт входит в число первых восемнадцати стихов «Маснави», которые, как считается, Руми сочинил ещё до начала работы над всей поэмой. Таким образом, понимание этой чистой скорби — ключ не только к «Маснави», но и к познанию самого себя и пути возвращения к своему Истоку.

此詩節觸及了《瑪斯納維》中最核心的洞見之一。魯米所言之「悲傷」，並非短暫的苦惱，而是人存於此世的本質。這並非源於俗世的匱乏或日常的災厄，而是「分離」（firāq）之痛——一種因遠離神聖本源而產生的疏離感（gharibi）。這份悲傷自生命之初便伴隨靈魂，直至最終的氣息，是魯米所說的「無法滌淨之物」（pāk-na-shudanī）。然而，正是其不可磨滅的特性，蘊含著其深刻的奧秘。

我相信魯米在此揭示了這份獨一無二的悲傷所具有的淨化靈魂的巨大力量。若人能真正體會並在內心滋養這份真實、核心的憂傷，那麼所有其他瑣碎、無數的世俗焦慮——那些散亂的煩憂——在他眼中都將顯得微不足道、無足輕重。這份獨一的悲傷如同一柄利刃，將其他憂愁從心靈的居所掃除，使人從膚淺無益之哀怨的「蠅與蜂」的侵擾中解脫。在此，魯米解決了許多神秘主義者，乃至哈菲茲詩歌中常見的一個悖論：為何他們時而避之唯恐不及，時而又擁抱悲傷？答案就在於這「一份悲傷」與「眾多散亂的悲傷」之間的區別。

魯米親自見證，這份悲傷與他形影不離，他曾言：「我有一份悲傷，它伴隨了我的一生。」這番告白揭示了他與這份亙古悲痛的深切連結。此詩節乃是《瑪斯納維》開篇的十八詩節之一，據說在整部作品創作之前，魯米便已寫下並隨身攜帶；彷彿整部作品的核心與「種子」都深藏於這些意涵之中。因此，理解這份純粹的悲傷，不僅是領會《瑪斯納維》的鑰匙，更是認識自我、回歸本源之路的關鍵。

Este verso, «En nuestra congoja, los días perdieron su cauce...», apunta a una de las percepciones más cruciales del Masnavi. Rumi presenta una pena que no es una aflicción pasajera, sino la esencia misma de la existencia humana en este mundo. No es una tristeza derivada de pérdidas mundanas, sino el dolor primordial de la separación (firāq) de nuestro origen divino y la alienación (gharībī) de nuestro verdadero hogar. Es una pena que acompaña al alma desde su concepción hasta su último aliento, una pena que, como dice Rumi, es «impurificable».

Sin embargo, Rumi sostiene que esta pena singular posee un profundo poder para la purificación espiritual. Si uno realmente se conecta con esta pena auténtica y central, y la nutre en su alma, todas las demás ansiedades triviales e innumerables del mundo —las preocupaciones dispersas— parecerán insignificantes. Esta pena única, como una cuchilla afilada, barre las demás tristezas de la morada del corazón. Aquí, Rumi resuelve una paradoja presente en muchos místicos: ¿cómo se puede a veces rehuir la pena y otras veces abrazarla? La respuesta yace en la distinción entre esta «única pena» y las «penas dispersas».

Rumi mismo atestigua haber vivido con esta pena, afirmando: «Tengo una pena que me ha acompañado toda mi vida». Esta confesión revela la profundidad de su conexión con esta angustia primordial. Este verso se encuentra entre los dieciocho iniciales que se dice que Rumi compuso antes de la creación completa del Masnavi, como si el núcleo central y la «semilla» de toda la obra estuvieran encapsulados en estos significados.

此诗节触及了《玛斯纳维》中最核心、最关键的识见之一。鲁米所言之“哀愁”，并非短暂的苦恼，而是人在此世间的存在本质。这种哀愁并非源于世俗的匮乏或日常的不幸，而是源于“别离”(firaq)之痛——一种与神圣本源分离、背井离乡的疏离感。它从灵魂诞生之初便与之相伴，直至最后一息。可以说，我们生于此愁，亦将携此愁离世。这种哀愁是“不可涤净”的，但其无法磨灭的特性，恰恰蕴含着解脱的奥秘。

鲁米在此揭示了这种独一无二的哀愁所具有的净化灵魂的强大力量。倘若有人能真正体认并于灵魂深处涵养这份本真的、核心的哀愁，那么世间所有琐碎、纷繁的忧虑——那些使人心神散乱的俗务——在他眼中都将显得微不足道、毫无分量。这唯一的哀愁如同一柄利刃，将其他愁绪从心灵的寓所中扫除，使人从肤浅无益之悲叹的“蝇扰蜂叮”中获得自由。在此，鲁米解决了许多苏非大师乃至哈菲兹诗歌中常见的悖论：为何他们时而避之不及，时而又拥抱哀愁？答案就在于区分这“唯一的哀愁”与“纷繁的愁绪”。

鲁米亲身见证，这种哀愁与他终生为伴。他坦言：“我有一种哀愁，它伴随了我的一生。”这番告白显示了他与这份太初之痛的深刻联结。此诗节属于《玛斯纳维》开篇的十八节诗，据说鲁米在正式创作全书前便已写下并随身携带；仿佛整部巨著的核心与“种子”就蕴含在这些意涵之中。因此，理解这份纯粹的哀愁，不仅是领悟《玛斯纳维》的钥匙，更是认识自我、回归本源之路的钥匙。

Dieser Vers, „In unsrem Gram ward jeder Tag zur Unzeit“, verweist auf eine der fundamentalsten Einsichten des Masnavi. Rumi spricht hier nicht von einem vorübergehenden Leid, sondern von einem Kummer, den er als Wesen des menschlichen Daseins in dieser Welt betrachtet. Dies ist nicht der Gram über alltägliche Verluste, sondern der ursprüngliche Schmerz der Trennung (firaq) von unserem göttlichen Ursprung – eine Entfremdung, die die Seele vom Anbeginn bis zum letzten Atemzug begleitet. Es ist ein Kummer, der, wie Rumi sagt, „unreinigbar“ ist, doch gerade in dieser Unauslöschlichkeit liegt sein Geheimnis.

Rumi legt dar, dass dieser eine, einzige Kummer eine tiefgreifende Kraft zur spirituellen Läuterung besitzt. Wenn jemand sich wahrhaft auf diesen zentralen Schmerz einlässt, erscheinen alle anderen, trivialen Sorgen der Welt – die zerstreuten, alltäglichen Ängste – unbedeutend und wirkungslos. Dieser eine Kummer fegt, wie eine scharfe Klinge, die anderen Sorgen aus dem Haus des Herzens und befreit den Menschen vom Ansturm oberflächlicher Klagen. Hier löst Rumi einen Widerspruch auf, der oft bei Mystikern zu finden ist: Warum wird der Kummer manchmal gemieden und manchmal gepflegt? Die Antwort liegt in der Unterscheidung zwischen diesem „einen Kummer“ und den „zerstreuten Kümmernissen“.

Rumi selbst bezeugt, dass dieser Gram sein ständiger Begleiter war und sagt: „Ich habe einen Kummer, der mein ganzes Leben begleitet hat.“ Dieser Vers gehört zu den ersten achtzehn des Masnavi, die als Kern und „Samen“ des gesamten Werkes gelten. Das Verständnis dieses reinen Kummers ist daher nicht nur ein Schlüssel zum Masnavi, sondern auch zur Selbsterkenntnis und zum Weg der Rückkehr zum Ursprung.

This verse addresses one of the most pivotal concepts in the Masnavi: a sorrow that is not a passing affliction but the very essence of the human condition. Rumi is speaking of the primal grief of firaq—separation from our divine origin. This is not a sadness caused by worldly loss, but a profound, unresolvable anguish that accompanies the soul from its first breath to its last.

According to Rumi, this singular, authentic sorrow has a purifying power. When one truly embraces this core grief, all other trivial, scattered worldly anxieties—the worries and preoccupations of daily life—become insignificant. This one great sorrow acts like a sharp blade, clearing the heart of lesser pains, liberating the individual from what Rumi calls the 'flies and bees' of superficial laments.

This verse resolves an apparent paradox in mystical poetry, where grief is sometimes shunned and sometimes cultivated. The key is the distinction between this one essential sorrow and the many distracting ones. Rumi himself confesses that this grief has been his lifelong companion. As one of the first eighteen verses of the Masnavi, which are said to form the seed of the entire work, this couplet is central to understanding not just the poem, but the spiritual path of return to the Source.

يشير هذا البيت، «في غَمِّنَا الأيامُ أضْحَتْ بِلَا غَدِ / وصَاحَبَتْهَا حُرْقَةٌ لَمْ تَبْتَعِدِ»، إلى إحدى الرؤى الأساسية والمحورية في المثنوي. يقدم مولانا هنا حزنًا ليس عرضًا عابرًا، بل جوهر الوجود الإنساني في هذا العالم. هذا ليس حزنًا نابعًا من نقص أو مصائب يومية، بل هو حزن الفراق (فراق)، حزن الغربة عن الأصل الإلهي، الذي يرافق الروح من بداية وجودها حتى أنفاسها الأخيرة. وكأننا ولدنا بهذا الحزن وسنرحل به عن هذا العالم، حزنٌ لا يمكن "تطهيره" (پاك‌نشدني)؛ لكن هذا "عدم التطهير" هو سر فعاليته.

أرى أن مولانا يخبرنا هنا أن هذا الحزن الفريد يمتلك قوة هائلة لتطهير الروح. فإذا تعرف المرء حقًا على هذا الحزن الأصيل والمحوري ورعاه في روحه، فإن جميع أحزان الدنيا الصغيرة والمتفرقة، تلك الانشغالات المشتتة، ستبدو في عينيه حقيرة وعديمة الأثر. هذا الحزن، كالسيف القاطع، يزيل الأحزان الأخرى من بيت القلب ويحرر الإنسان من هجوم "الذباب والنحل" من الهموم السطحية والعقيمة. هنا يحل مولانا مفارقة تظهر في كلام العديد من العرفاء، وحتى في شعر حافظ: كيف يمكن أحيانًا تجنب الحزن وفي أحيان أخرى وصف النفس بأنها حزينة وراعية للحزن؟ الإجابة تكمن في التمييز بين هذا "الحزن الواحد" و"الأحزان المتفرقة".

يشهد مولانا نفسه بأن هذا الحزن كان رفيقه دائمًا؛ يقول: "لدي حزن رافق حياتي كلها". هذا الاعتراف يظهر عمق ارتباطه الشخصي بهذا الألم الأزلي. هذا البيت هو من بين الثمانية عشر بيتًا الأولى التي قيل إن مولانا قد نظمها واحتفظ بها قبل البدء الكامل في تأليف المثنوي؛ وكأن الجوهر المركزي و"بذرة" المثنوي بأكمله تتجسد في هذه المعاني. لذلك، فإن فهم هذا الحزن النقي ليس مفتاحًا لفهم المثنوي فحسب، بل هو مفتاح لمعرفة الذات وطريق العودة إلى الأصل.

این بیت، «در غم ما روزها بیگاه شد»، به یکی از بنیادی‌ترین و کلیدی‌ترین معارف مثنوی اشاره دارد. مولانا این غم را نه یک عارضهٔ گذرا، بلکه ماهیتِ وجودیِ انسان در این عالم می‌داند. این اندوه نه غمی از جنسِ کمبودها یا مصیبت‌های روزمره، بلکه غمِ فراق و غربت از اصل خویش است که روح را از همان آغازِ هستی تا واپسین دم، همراهی می‌کند. گویی با این غم زاده شده‌ایم و با آن نیز از این جهان رخت برخواهیم بست؛ غمی که «پاک‌شدنی» نیست، اما همین «پاک‌نشدنی» بودن، رازِ کارگشایی آن است.

مولانا در اینجا به ما می‌گوید که این غمِ یگانه، قدرتی شگرف برای پالایش روح دارد. اگر کسی به راستی با این غمِ اصیل و محوری آشنا شود و آن را در جان خود بپروراند، دیگر تمام غم‌های خرد و بی‌شمارِ دنیا، آن دلشغولی‌های متفرق و پراکنده، در چشم او حقیر و بی‌اثر جلوه می‌کنند. این غم، همچون تیغی برنده، بقیهٔ غم‌ها را از خانهٔ دل می‌روبد و انسان را از هجومِ «مگس‌ها و زنبورها»ی اندوه‌های سطحی و بی‌حاصل می‌رهاند. اینجا مولانا پارادوکسی را حل می‌کند که در کلام بسیاری از عرفا، و حتی در اشعار حافظ، به چشم می‌خورد: چگونه است که گاهی از غم دوری می‌جویند و گاهی خود را غمخوار و غم‌پرور می‌خوانند؟ پاسخ در تمایز میان این «یک غم» و «غم‌های متفرق» است.

مولانا خود شهادت می‌دهد که این غم، هماره با او بوده است؛ می‌فرماید: «من یه غمی دارم که با تمام زندگی من همراه بوده.» این اعتراف، عمق پیوند او را با این اندوه ازلی نشان می‌دهد. این بیت جزو آن هجده بیتِ آغازین است که مولانا پیش از شروعِ سرایش مثنوی، آن را سروده و با خود داشته است؛ گویی هستهٔ مرکزی و «بذر» کل مثنوی در همین معانی نهفته است. از این روست که درک این غمِ ناب، نه تنها کلید فهم مثنوی، بلکه کلید فهمِ خویشتن و مسیر بازگشت به اصل است.