Citește› Daftar 6› Distribuirea ajutorului în întregul oraș Tabriz și strângerea unei mici sume, și plecarea străinului la mormântul șefului poliției pentru vizită, și povestirea acestei istorii la mormântul său sub formă de jelire etc.› Distih 3272

M6:3272 — تو نمردی ناز و بخت ما بمرد / عیش ما و رزق مستوفی بمرد

تو نمردی ناز و بخت ما بمردعیش ما و رزق مستوفی بمرد
✦ Redați acest beyt în Română

M6:3272

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — din prelegerile sale înregistrate despre Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: تو نمردی، در حالی که ناز و بخت ما مُرد؛ عیش و رزق کامل ما از میان رفت.

معنا: این بیت، به تقابل میان ذات جاودان و بخشندهٔ «تو» با «ما»ی میرا و رنج‌دیده می‌پردازد و بیانگر از دست رفتن موهبت‌ها، نیک‌بختی‌ها و روزی کامل انسان در غیاب آن مبدأ ازلی است.

شرح

این بیت در ادامهٔ ثناگویی مولانا از یک وجود بی‌همتا و کمال‌یافته آمده است؛ وجودی که در رزم و کرم «واحد کالف» است و «صد چو حاتم» در بخشش. «تو»ی این بیت، بی‌گمان، اشاره به آن حضرتِ ازلی و ابدی دارد که مرگ در آن راه ندارد، یا اشاره به انسان کاملی است که صفات الهی را در خود متجلی ساخته و از مرگ صوری رسته است. من بر این باورم که مولانا در اینجا از این «تو» سخن می‌گوید که نه تنها خود نمُرده است، بلکه حتی نام نیک و آوازهٔ خیرش نیز زنده‌تر از همیشه پابرجاست. این نام نیک، گویی دعای ابراهیمی است که در قرآن می‌خوانیم: «و اجعل لی لسان صدق فی الآخرین». این «نام نیک» و بقای آن، پاداشی است که بی‌واسطه از کار نیک و خدمت به خلق برمی‌خیزد؛ نه آنکه آدمی به قصد شهرت و نام‌آوری به کاری دست زند. بلکه چون کار نیکی می‌کند، حتی اگر نامش هم نماند، باکی نیست. اما اگر ماند، چه نیکوست که دیگران را نیز به خیر و صلاح ترغیب می‌کند و صدقهٔ جاریه‌ای می‌شود که تا ابد باقی است. ما آدمیان اما، «ما»ی فانی، گرفتار مرگ «ناز و بخت» و فنای «عیش و رزق مستوفا» می‌شویم. «ناز» در اینجا به معنای موهبت، وقار یا نعمتی است که از جانب حق به انسان می‌رسد و «بخت» همان اقبال و سعادت دنیوی است. «رزق مستوفا» نیز، همان‌گونه که مولانا تصریح می‌کند، به معنای رزق کامل و تمام و کمال است. این‌ها همه، با مرگ «ما» می‌میرند و به سرانجام خود می‌رسند، در حالی که «تو»ی ازلی، همچنان جاری و پایدار است. این تقابل عمیق، تصویری روشن از فانی بودن جهان مادی و باقی بودن حقایق روحانی به دست می‌دهد. «عیش ما و رزق مستوفا بمرد» اشاره به آن است که لذت‌ها و روزی‌های زمینی، هر چقدر هم کامل و وافر باشند، گذرا و فناپذیرند و در مقایسه با آنچه از جانب آن «تو»ی جاودان می‌آید، رنگ می‌بازند.

نکات کلیدی

  • مابین جاودانگی حق و فناپذیری انسان تفاوت ذاتی وجود دارد.
  • سعادت، ناز و رزق کامل ما، بدون اتصال به مبدأ الوهی، میرا و ناپایدار است.
  • «نام نیک» (نام و شهرت خوب) پاداشی طبیعی برای اعمال نیک است، نه هدفی که باید مستقیم دنبال شود.
  • وجود «تو» که مولانا بدان اشاره دارد، در بخشش و دوام، از هر نمونهٔ انسانی فراتر است.

Sources: d6-s73 · 38:02:02 d6-s73 · 42:00:00 d6-s73 · 43:10:00 d6-s73 · 45:11:11

❋

به زبانِ تو — Limba ta · AI

❋

Discuție — Întreabă despre acest distih — răspuns din Masnavi, cu fiecare vers citat

Conversația ta rămâne pe acest dispozitiv, dacă nu o distribui.

Ce au întrebat cititorii

Nicio întrebare distribuită încă — a ta ar putea fi prima.