M2:1302 — گه بلندش می‌کند گاهیش پست / گه درستش می‌کند گاهی شکست

Este verso es parte de una meditación sobre la agencia divina frente a la impotencia humana. Rumi acaba de comparar el mundo con una brizna de paja (خس) en manos del viento de lo Oculto (باد غیب). La brizna de paja no tiene voluntad propia; el viento la levanta, la deja caer, la lleva a la derecha o a la izquierda.

El verso aplica esta imagen a la condición de todas las cosas creadas. La mano invisible de Dios es la que determina todos los estados y sus opuestos: la elevación y la humillación, la integridad (درست) y la fractura (شکست). Estos pares de opuestos no son accidentales ni están bajo nuestro control final. Son la manifestación de una única Voluntad oculta que actúa sobre el escenario del mundo. Rumi utiliza estas imágenes para disolver la ilusión de que el mundo visible o nuestras propias acciones son la causa última de los acontecimientos.

En el contexto más amplio del Masnavi, este es un punto central del tawḥīd (la afirmación de la Unidad Divina): reconocer que solo hay un Actor real. Los versos que siguen refuerzan esta idea con más imágenes: la mano oculta que escribe, el jinete invisible cuyo caballo galopa, el arco invisible del que vuela la flecha. Todo apunta a la misma verdad: lo que vemos es el efecto, pero la Causa está oculta a los sentidos.

این بیت در ادامهٔ تشبیه جهان به «خسی در دست باد غیب» آمده است. مولانا توضیح می‌دهد که تمام تحولات و فراز و نشیب‌های عالم هستی، نتیجهٔ اراده و عمل یک قدرت نادیدنی و مطلق است. این جهانِ پیدا، در برابر آن قدرتِ پنهان، کاملاً منفعل و تسلیم است.

در نگاه مولانا، این دگرگونی‌های متضاد — بلندی و پستی، آبادی و ویرانی، راست و چپ، گل و خار — همگی نشانه‌هایی از یک فاعل و کارگردان واحد هستند. همان‌طور که در ابیات بعدی می‌گوید، ما فقط «خط» را می‌بینیم اما «قلم» و «دست نویسنده» پنهان‌اند؛ «اسبِ در حال تاخت» را می‌بینیم اما «سوار» آن ناپیداست. این بیت، در واقع، دعوتی است به فراتر رفتن از ظواهر و دیدن دست خداوند در تمام اتفاقات عالم، چه خوشایند و چه ناخوشایند. همه چیز، از رشد و کمال گرفته تا زوال و شکست، تجلی همان ارادهٔ واحد غیبی است.