Magbasa› Daftar 6› Pagbalik sa Kuwento ng Daga na Naghahanap sa Palaka sa gilid ng ilog, at ang Paggamit ng sinulid upang ipaalam sa Palaka ang Kanyang Paghahanap sa Tubig› Taludtod 2965
M6:2965 — فرق زشت و نغز از عقل آورید / نی ز چشمی کز سیه گفت و سپید
M6:2965
Kahulugan · به زبانِ تو — Iyong wika · AI
توانایی تشخیص نیک از بد و حقیقت از ظاهر، از عقل برمی‌آید، نه از چشم ظاهر‌بین که تنها به رنگ‌ها و صورت‌های بیرونی توجه دارد.
مولانا در این بیت بر تقابل میان «عقل» و «چشم» تأکید می‌کند. چشم، نماد حواس ظاهری است که تنها قادر به درک پدیده‌های سطحی مانند رنگ‌ها (سیاه و سفید) و شکل‌هاست. در مقابل، عقل یا خرد باطنی، ابزاری برای درک حقیقت، معنا و باطن امور است.
در ابیات قبل و بعد، مولانا این نکته را با مثال‌های گوناگون روشن می‌کند. او چشمی را ستایش می‌کند که «عقل» امیر و فرمانروای آن باشد (خُنُک چشمی که عقلستش امیر). چنین چشمی فریب «خضرای دِمَن» (گیاه زیبایی که بر روی فضولات می‌روید) را نمی‌خورد، زیرا عقل به او هشدار می‌دهد که ظاهر زیبا همیشه نشانه باطن نیکو نیست. عقل، «دام‌بین» است و انسان را از خطرات نجات می‌دهد، در حالی که چشمِ «کام‌بین» و شهوت‌ران، مایه‌ی هلاکت است.
بنابراین، این بیت دعوتی است به فراتر رفتن از قضاوت‌های سطحی و ظاهری و به کار گرفتن خرد برای تشخیص ارزش واقعی پدیده‌ها. تمایز میان «نغز» (خوب، زیبا، حقیقی) و «زشت» (بد، ناپسند، باطل) یک امر عمیق و معنوی است که از عهده‌ی حواس پنجگانه خارج است و تنها با نور عقل و بصیرت درونی ممکن می‌شود.
- نغز
- خوب، نیکو، دلکش، لطیف
- کز
- مخفف «که از»
Talakayan — Magtanong tungkol sa beyt na ito — sasagutin mula sa Masnavi, bawat taludtod ay tutukuyin
Ang iyong usapan ay mananatili sa device na ito maliban kung ibabahagi mo.
Mga itinanong ng mambabasa0
Wala pang naibabahaging tanong — ang sa iyo ay maaaring maging una.