M1:2015 — زیر و بالا پیش و پس وصف تنست / بی‌جهتها ذات جان روشنست

这句诗出自鲁米对一则圣训的阐释，该圣训鼓励人们迎接来自真主的“灵风”（نفحات）。鲁米在此区分了两种存在层面：物质身体（تن）与精神灵魂（جان）。

身体存在于三维空间中，因此可以用“上、下、前、后”这些方位词来描述和定位。我们对自我的认知，若局限于这些空间坐标，便会像前文所说，被“束缚于肉身，远离了灵魂”。我们将自己视为一个有前后、有位置的实体，这正是物质世界的幻象。

与此相对，灵魂的本质（ذات جان）是“光明的”、“清澈的”（روشن），它不占据空间，不受方向的限制。它“无方无向”（بی‌جهتها）。因此，要体验到那来自无形世界的“灵风”，人必须超越对自己身体的认同，认识到自己那超越时空维度的真实本质。这句诗的核心，是呼吁读者从有限的物质身份中解脱出来，转向无限的精神实在。

مولانا در اینجا به تمایز بنیادین میان «جسم» و «جان» می‌پردازد. او توضیح می‌دهد که تمام ادراک ما از جهت‌های شش‌گانه (بالا، پایین، پیش، پس، راست، چپ) صرفاً به بدن و عالم مادی تعلق دارد. این‌ها ویژگی‌های وجودِ محدود و مکانی ما هستند.

در مقابل، «جانِ روشن» یا همان حقیقتِ روح، از این محدودیت‌ها آزاد است. ذاتِ جان، که از جنس نور و آگاهی است، در هیچ جهتی محصور نمی‌شود. به همین دلیل، کسی که خود را تنها در قالب جسم و ابعاد مادی آن می‌شناسد، از درک حقیقتِ بی‌کرانِ روح خود محروم می‌ماند. این بیت دعوتی است برای فراتر رفتن از حواس ظاهری و درک واقعیتی که در قید و بند مکان و زمان نیست.