閱讀› 卷 1› 闡釋聖訓:「在你們生命的日子裡,你們的主有許多恩賜,你們應當去爭取。」› 詩聯 1989
M1:1989 — عقل جزوی عشق را منکر بود / گرچه بنماید که صاحبسر بود
M1:1989
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
عقل جزئی و مصلحتاندیش، ذاتاً عشق را انکار میکند، حتی اگر ظاهری آگاه و رازدار به خود بگیرد و ادعای فهم عوالم معنوی را داشته باشد.
مولانا در اینجا دو نوع خرد را در برابر هم قرار میدهد: «عقل جزوی» و «عقل کلی». عقل جزوی، همان هوش و ذکاوت روزمره و حسابگر ماست که به دنبال سود و زیان مادی، امنیت و منطق قدمبهقدم است. این عقل، ابزار قدرتمندی برای زندگی در این جهان است اما در برابر پدیدهی «عشق» (عشق الهی و معنوی)، کاملاً ناتوان و بیگانه است. عشق از منطق سود و زیان پیروی نمیکند؛ ایثار، فنا و بیخویشی میطلبد. به همین دلیل، عقل جزوی ذاتاً آن را انکار میکند و نمیپذیرد.
نکتهی ظریف بیت در مصرع دوم است: این عقل گاهی فریبکارانه وانمود میکند که اهل معنا و «صاحبسر» است. یعنی ممکن است فردی با تکیه بر هوش و دانش ظاهری خود، دربارهی عرفان و معنویت سخن بگوید و خود را آگاه نشان دهد، اما تا زمانی که در بند محاسبات عقلی خود است، در حقیقت منکر و دشمنِ تجربهی حقیقی عشق باقی میماند. به گفتهی مولانا در ابیات بعدی، این عقل «زیرک و داناست اما نیست، نیست». یعنی وجودش در ساحتِ عشق، یک وجود حقیقی و مؤثر نیست، بلکه یک «لا» و نیستی است تا زمانی که در برابر حقیقت بزرگتر تسلیم شود.
- عقل جزوی
- عقل معاش، خرد حسابگر و مصلحتاندیش که محدود به امور دنیوی است.
- منکر
- انکارکننده، مخالف، کسی که چیزی را نمیپذیرد.
- بنماید
- نشان دهد، وانمود کند.
- صاحبسر
- صاحب راز، آگاه از اسرار، عارف.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證
除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。