閱讀› 卷 1› 哈里發接受禮物，並以完全不求回報的態度，賞賜了超越那份禮物和水罐的恩惠› 詩聯 2911
M1:2911 — عقل را شو دان و زن این نفْس و طَمْع / این دو ظلمانی و منکِر، عقل شمع
M1:2911
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
در وجود انسان، عقل مانند مردی است که باید بر نفس و طمع که همچون زنی سرکش و تاریکاندیش هستند، مدیریت و راهبری کند؛ زیرا عقل همچون شمعی روشنگر است و آن دو، انکارکنندهٔ نور حقیقت هستند.
مولانا پس از آنکه در بیت قبل، شخصیتهای داستان (مرد عرب، سبوی آب و خلیفه) را به جنبههای مختلف وجود خودمان تعمیم میدهد، در اینجا این تمثیل را باز میکند. او یک رابطهٔ تمثیلی میان قوای درونی انسان برقرار میکند: عقل در نقش «شوهر» یا مدیر و راهبر قرار میگیرد و نفس امّاره و طمع در جایگاه «زن» یا نیروی تابع و نیازمند هدایت.
این تشبیه، بازتابی از نگاه سنتی به ساختار خانواده است که در آن مرد مسئولیت هدایت و تأمین روشنایی مسیر خانواده را بر عهده دارد. در این نگاه، «نفس» و «طمع» ذاتاً «ظلمانی» و «منکِر» توصیف میشوند؛ یعنی تاریکاندیش، مادیگرا و انکارکنندهٔ حقیقتهای معنوی هستند. آنها به امور پست و زودگذر دنیوی گرایش دارند.
در مقابل، «عقل» همچون «شمع» است. وظیفهٔ شمع، نورافشانی در تاریکی و نمایان کردن راه از بیراهه است. بنابراین، مولانا میگوید که در کشمکش درونی انسان، این وظیفهٔ عقل الهی و نورانی است که بر تاریکیهای نفس و حرص و آز غلبه کند و زمام امور را در دست بگیرد تا انسان به سوی کمال حرکت کند.
- شو
- شوهر، همسر مرد
- نفْس
- نفس اماره، خودِ پایین و حیوانی انسان که به سوی بدیها گرایش دارد
- طَمْع
- طمع، حرص و آز
- ظلمانی
- تاریک، ظلمتزده، منسوب به تاریکی و جهل
- منکِر
- انکارکننده، کسی که حقیقت را نمیپذیرد
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。