閱讀 卷 1 哈里發接受禮物,並以完全不求回報的態度,賞賜了超越那份禮物和水罐的恩惠 詩聯 2925

M1:2925 — پس قیامت روز عرض اکبر‌ست / عرض او خواهد که با زیب و فر‌ست

پس قیامت روز عرض اکبر‌ستعرض او خواهد که با زیب و فر‌ست
✦ 以your language呈現此詩聯

M1:2925

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: پس روز قیامت، روز بزرگ‌ترین آشکارسازی است؛ آشکارسازی‌ای که با شکوه و جلوه همراه خواهد بود. معنا: این بیت بیان می‌کند که روز رستاخیز، عرصهٔ نهایی و باشکوه‌ترین نمایش حقیقت است، جایی که همه چیز با زیبایی و عظمت ذاتی خود آشکار خواهد شد.

شرح

این بیت گویی یک نتیجه‌گیری مهم از آن جدال ابدی حق و باطل است که در جای‌جای مثنوی، و پیش از این در ابیات پیرامون «بحر تلخ و بحر شیرین» و «ذره قلب و ذره نیکو»، به آن اشاره رفت. در این دنیا، ما در جهانی از آمیختگی‌ها و بی‌خالصی‌ها زندگی می‌کنیم. حق خالص و باطل خالص به ندرت یافت می‌شود. همواره «ضغثی از این» و «ضغثی از آن» با هم ممزوج‌اند و تمیز دادن میانشان دشوار است. مولانا، به زیبایی، به محک و سنگ آزمایش اشاره می‌کند که چگونه می‌توان طلا را از بدل تشخیص داد، اما این «محک» زمینی نیز خود نهایتاً ناقص است.

من می‌خواهم بگویم که این بیت، نوید بخشیدن به پایان این حیرت و دشواری است. «قیامت روز عرض اکبر است»، یعنی روزی که پرده از روی همهٔ این آمیختگی‌ها برداشته می‌شود. آنجا دیگر نیازی به محک نیست، زیرا خودِ حقیقت با تمام «زیب و فر» و شکوه و جلوهٔ خویشتن ظاهر می‌شود. این «عرض اکبر» صرفاً یک نمایش نیست، بلکه یک داوری نهایی است که در آن، ماهیت واقعی اعمال، نیات و موجودیت‌ها آشکار می‌گردد. همان‌طور که در دنیا نام‌ها می‌توانند فریبنده باشند و ظاهر با باطن فاصله بگیرد، در قیامت این فاصله از میان می‌رود. آنجا نام‌ها کاملاً با ذات‌ها منطبق می‌شوند و هر «ذره قلب» از «ذره نیکو» به نحوی بی‌چار و چون جدا خواهد شد که هیچ شک و شبهه‌ای باقی نماند. این نه صرفاً یک رویداد آخرالزمانی، بلکه یک اصل هستی‌شناسانه است که پایان دوران بی‌خالصی و آغاز عصر وضوح مطلق را اعلام می‌کند.

نکات کلیدی

  • ماهیت آمیختهٔ جهان: این دنیا سراسر آمیختگی حق و باطل است و خلوص مطلق در آن یافت نمی‌شود.
  • محدودیت تشخیص زمینی: ابزارهای بشری برای تمیز حق از باطل (چون محک) در این جهان ناقص‌اند.
  • وعدهٔ وضوح مطلق: روز قیامت، روز «عرض اکبر» است که در آن، حقایق با تمام وضوح و بدون هیچ ابهامی آشکار می‌شوند.
  • شکوه حقیقت: آشکار شدن نهایی حقایق در قیامت با «زیب و فر» و شکوهی بی‌نظیر همراه خواهد بود.
  • پایان بی‌خالصی: قیامت پایان دوران اختلاط و آغاز عصر تفکیک نهایی و وضوح مطلق است.

Sources: d1-s23 · 04:50:30 d1-s23 · 04:35:28 d1-s23 · 04:41:00 d1-s23 · 04:53:00

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。