閱讀› 卷 5› 一個故事，同樣在回答宿命論者，並證明自由意志、命令與禁令的正確性，以及闡明宿命論者的藉口在任何宗教和任何信仰中都是不可接受的，也無法免除其所犯罪行的懲罰。正如宿命論者易卜劣斯因說「你已使我迷誤」而未能獲得解脫一樣。少量即能說明大量。› 詩聯 3079
M5:3079 — چوب حق و پشت و پهلو آن او / من غلام و آلت فرمان او
M5:3079
含義 · به زبانِ تو — 您的語言 · AI
صاحب باغ با تقلید از استدلال دزد، ادعا میکند که هم چوبی که با آن میزند، هم بدنی که کتک میخورد و هم خود او، همه متعلق به خدا و تسلیم فرمان او هستند.
این بیت اوج پاسخ طنزآمیز و در عین حال عمیق صاحب باغ به دزدی است که برای توجیه کار خود به جبرگرایی پناه برده است. دزد ادعا کرده بود که چون «بندهٔ خدا» از «باغ خدا» میوه میخورد، نباید سرزنش شود (جبر). صاحب باغ نیز عیناً همین منطق را به خودش برمیگرداند.
او در عمل به دزد نشان میدهد که اگر قرار باشد انسان هیچ اختیاری از خود نداشته باشد و همه چیز فعل مستقیم خداوند تلقی شود، پس تنبیه و مجازات هم فعل خداست. صاحب باغ میگوید: «این چوب متعلق به خداست، این پشت و پهلوی تو هم از آنِ خداست و من هم فقط غلام و ابزاری در دست او هستم که فرمانش را اجرا میکنم.»
مولانا با این صحنه، پوچی و تناقض استدلال جبری را در زندگی واقعی به تصویر میکشد. او نشان میدهد که هیچکس در عمل حاضر به پذیرش پیامدهای ناگوار جبر نیست و به محض آنکه ضرری متوجهاش میشود، فوراً به اختیار و ارادهٔ آزاد متوسل میگردد، همانطور که دزد در بیت بعدی فریاد میزند و از جبر توبه میکند. این داستان، مقدمهای برای بحث مفصل مولانا دربارهٔ مسئلهٔ پیچیدهٔ جبر و اختیار است.
- حق
- در اینجا به معنی خداوند، پروردگار.
- آنِ او
- متعلق به او، مال او.
- آلت
- ابزار، وسیله.
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。