閱讀› 卷 6› 帖爾米茲國王宣佈：‘任何在三四天內前往撒馬爾罕，辦理某件要事的人，我將賜予他錦袍、馬匹、奴隸、婢女和黃金。’小丑在村莊裡聽到這個消息，來到王宮，對國王說：‘我至少不能去。’› 詩聯 2607
M6:2607 — هین ره صبر و تانی در مبند / صبر کن اندیشه میکن روز چند
M6:2607
شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音
این متن بر پایهٔ سخنرانیهای ضبطشدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.
ترجمه و معنا
ترجمه به فارسی روان: آگاه باش، راه صبر و درنگ را مسدود نکن؛ چند روزی شکیبایی پیشه کن و بیندیش. معنا: این بیت به ما یادآوری میکند که در کارهایمان عجله نکنیم و پیش از هر قضاوتی، اندیشه و تأمل را پیشه سازیم.
شرح
این بیت، که از زبان دلقک به پادشاه ستمگر جاری میشود، تجلیگاه یکی از عمیقترین اصول اخلاقی و قضایی در تفکر مولاناست. دلقک در بند، نه طلب بخشش میکند، که طلب حقیقتجویی و تأمل. او میگوید: «راه صبر و تأنی را مسدود مکن.» این امر، نه یک تأخیر بیحاصل، که پیششرط رسیدن به یقین است. مولانا بیدرنگ توضیح میدهد که هرگاه تحری (جستجو) و تأنی ورزیدی، «بر یقینی بر زنی». یعنی صبر و حوصله، ما را از قلمرو گمان و حدس به وادی اطمینان میرساند. قضاوت بر اساس شک و گمان، یا تحریک بدخواهان، عین ظلم است؛ اما داوری پس از تأمل و تحقیق، عدالت را محقق میسازد.
از منظر من، این بیت صرفاً یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک دستورالعمل معرفتی است. دلقک نمیخواهد که پادشاه چشم بر خطا بپوشد، بلکه میخواهد چشمانش را برای دیدن حقیقت بگشاید. این موضع دقیقاً در تقابل با شتابزدگی و تصمیمات دفعی است که غالباً از جهل یا سوءظن برمیخیزند. مولانا در اینجا به ما میآموزد که "صبر کن اندیشه میکن روز چند"، یعنی چند روزی، ولو اندک، مجال اندیشیدن بدهیم تا از خطای ناشی از عجله در امان بمانیم. این حکم، برای هر حاکم، هر قاضی، و حتی برای هر فرد در تصمیمگیریهای روزمرهاش، دستورالعملی حیاتی است. یقین تنها در گروی تأنی است و بدون آن، گوشمالی دادن به هیچکس به ایقان نمیرسد.
نکات کلیدی
- عدالت و یقین، در گروی صبر و تأمل است.
- شتابزدگی در قضاوت، سدی در راه حقیقتجویی است.
- پیش از هر تصمیمی، باید فرصت تحقیق و اندیشه را فراهم آورد.
- دلقک به جای بخشش، طلب حقیقتجویی و تأمل میکند، که از نظر اخلاقی مقامی والاتر است.
Sources: d6-s60 · 01:35:00 d6-s60 · 00:13:00 d6-s60 · 02:53:00
This text was reconstructed from Dr. Abdolkarim Soroush's recorded Masnavi lectures. It has not been reviewed and approved by him.
Translation & meaning
Translation: Lo! Do not close the path of patience and deliberation; Be patient, and ponder for a few days. Meaning: This verse is a powerful counsel against haste, urging us to embrace patience and reflective thought before making any decision or judgment.
Explanation
This verse, uttered by the jester to the tyrannical king, embodies one of the deepest ethical and judicial principles in Rumi's thought. The jester, imprisoned, does not ask for clemency, but for truth-seeking and deliberation. He says: "Do not close the path of patience and deliberation." This is not a fruitless delay, but a prerequisite for attaining certainty (yaqīn). Rumi immediately explains that whenever one engages in taharrī (investigation) and ta'annī (deliberation), one will "strike upon certainty." That is, patience and carefulness lead us from the realm of conjecture and speculation to the domain of assurance. Judgment based on doubt, guesswork, or the provocation of ill-wishers is pure injustice; but judgment following deliberation and investigation ensures justice.
From my perspective, this verse is not merely an ethical recommendation, but an epistemological directive. The jester does not want the king to overlook faults, but to open his eyes to see the truth. This stance is precisely in opposition to haste and snap decisions, which often arise from ignorance or suspicion. Here, Rumi teaches us to "be patient, and ponder for a few days," meaning to allow a few days, however brief, for thought, so that we may be safe from errors born of haste. This injunction is vital for any ruler, any judge, and indeed for any individual in their daily decision-making. Certainty is only achieved through deliberation, and without it, no one can be punished with conviction.
Key takeaways
- Justice and certainty are contingent upon patience and deliberation.
- Haste in judgment acts as a barrier to truth-seeking.
- Before any decision, one must allow for investigation and reflection.
- The jester, instead of asking for mercy, demands truth-seeking and deliberation, an ethically superior stance.
Sources: d6-s60 · 01:35:00 d6-s60 · 00:13:00 d6-s60 · 02:53:00
به زبانِ تو — 您的語言 · AI
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。