閱讀› 卷 6› 帖爾米茲國王宣佈：‘任何在三四天內前往撒馬爾罕，辦理某件要事的人，我將賜予他錦袍、馬匹、奴隸、婢女和黃金。’小丑在村莊裡聽到這個消息，來到王宮，對國王說：‘我至少不能去。’› 詩聯 2608
M6:2608 — در تانی بر یقینی بر زنی / گوشمال من بایقانی کنی
M6:2608
شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音
این متن بر پایهٔ سخنرانیهای ضبطشدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.
ترجمه و معنا
ترجمه به فارسی روان: در درنگ و تأمل، به یقین دست خواهی یافت؛ و مرا با اطمینان و قطعیت کیفر خواهی داد.
معنا: دلقک در این بیت، شاه را به بردباری و تحقیق فرا میخواند تا کیفر او از سر یقین باشد، نه گمان و شتابزدگی.
شرح
این بیت در ادامهٔ سخن دلقک با پادشاه میآید که از او میخواهد عجولانه حکم ندهد. مولانا از زبان دلقک، به یک اصل اساسی در باب قضاوت و عدالت اشاره میکند: «تحری» و «تأنی» است که به «یقین» میرساند. دلقک میگوید، ای پادشاه، من نمیگویم از گناه من درگذر؛ خیر. من فقط میگویم "تحری" کن، یعنی جستجو و تحقیق کن، همانطور که در قرآن هم داریم که "اولئک تحروا رشدا"؛ کسانی که در پی رشد و حقیقتاند، تحری میکنند. پس، من نمیگویم از من بگذر، بلکه میگویم تحقیق کن.
صبر و تأنی، نقطهٔ مقابل عجله و شتابزدگی است. اگر تو صبوری ورزیدی و عجله نکردی، آنگاه به یقینی دست خواهی یافت، به یک اطمینان خاطر خواهی رسید. در آن صورت، گوشمال دادن و کیفر کردن من نه بر اساس حدس و گمان و تحریک بدخواهان، بلکه بر اساس "ایقان" و "یقین" خواهد بود. این یعنی، کیفر باید بر پایهٔ علم قطعی باشد، نه ظن و گمان. این، یک اصل عقلانی و اخلاقی است که در نظام عدالت نیز جایگاهی والا دارد؛ مجازات بیتأنی، مجازات بیتحری، مجازات بییقین، جز ظلم نامی دیگر ندارد. مولانا با این بیان میخواهد بگوید که حتی در مقام قدرت و سلطنت، حکم باید از سر بصیرت و قطعیت باشد، نه از سر غضب و سعایت بدخواهان.
نکات کلیدی
- عدالت و قضاوت صحیح نیازمند تأنی و تحقیق است.
- یقین، باید مبنای هر گونه کیفر و مجازات باشد، نه گمان.
- تصمیمگیری شتابزده، بهویژه در امور قضایی، از عدل دور است.
- مولانا بر اهمیت کسب اطمینان خاطر پیش از عمل تأکید دارد.
Sources: d6-s60 · 01:35:00
This text was reconstructed from Dr. Abdolkarim Soroush's recorded Masnavi lectures. It has not been reviewed and approved by him.
Translation & meaning
Translation: In deliberation, you shall achieve certainty; Then, with conviction, you shall chastise me.
Meaning: The jester here urges the king to exercise patience and inquiry, ensuring that any punishment is founded on certainty rather than mere suspicion or haste.
Explanation
This couplet appears as the jester addresses the king, pleading with him not to render a hasty judgment. Through the jester's voice, Rumi points to a fundamental principle of justice and judgment: it is "ta'annī" (deliberation, patience) coupled with "taharrī" (investigation, seeking the truth) that leads to "yaqīn" (certainty, conviction). The jester, as an emblem of truth-telling, implores the king: "I do not ask you to forgive my fault; no. I only ask you to investigate — to seek out the truth, as indeed the Quran speaks of those who 'seek out the right guidance' (تحروا رشدا)."
Patience and deliberation stand in direct opposition to haste and impulsiveness. The jester's argument is clear: "If you exercise patience and do not rush, then you will attain certainty, a profound assurance of heart. In that state, any chastisement or punishment you mete out to me will be based on 'conviction' (īqān) and 'certainty' (yaqīn), not on mere conjecture, suspicion, or the instigation of ill-wishers." This is a robust ethical and rational principle: punishment must be founded upon definitive knowledge, not on mere assumption or opinion. Punishment without deliberation, without investigation, without certainty, is nothing but tyranny. Rumi, through this profound exchange, underscores that even in the seat of power and sovereignty, judgment must stem from insight and conviction, not from wrath or malicious counsel.
Key takeaways
- Justice and sound judgment demand deliberation and thorough investigation.
- Certainty, not mere suspicion, must be the foundation of any punishment.
- Hasty decision-making, particularly in judicial matters, deviates from justice.
- Rumi emphasizes the importance of achieving inner assurance before taking action.
Sources: d6-s60 · 01:35:00
به زبانِ تو — 您的語言 · AI
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。