M1:2872 — ور بدیدی شاخی از دجلهٔ خدا / آن سبو را او فنا کردی فنا

此节诗句出自一个故事：一位沙漠中的阿拉伯人，将自己井里的一瓶水作为最珍贵的礼物，献给坐拥底格里斯河的巴格达哈里发。鲁米（Rumi）以此为喻，探讨有限的个体（水瓶）与无限的神圣实在（底格里斯河）之间的关系。

在这节诗中，鲁米将隐喻推向高潮。“主之底格里斯河”（دجلهٔ خدا）不再是尘世的河流，而是象征着神无限的恩典、知识与存在之海。而阿拉伯人带来的“水瓶”（سبو），则代表个体有限的认知、成就，乃至整个被造世界本身。鲁米说，如果这个人能瞥见神圣实在哪怕只是一道小小的“支流”，他会立刻明白自己的礼物——他所珍视的一切——是多么微不足道。这种领悟将促使他亲手“粉碎水瓶”。

“粉碎”（فنا）在这里是关键的苏非（Sufi）术语，意为“消融”或“泯灭”。它并非指物理上的毁灭，而是指在体验到绝对实在后，小我意识的消解。这是一种从根本上放弃自我中心、放下有限执着的精神行为。因此，粉碎水瓶不是出于羞愧或绝望，而是一种证悟后的必然行动——当一个人看见了大海，他便不再执着于自己带来的一滴水。

این بیت در ادامهٔ تمثیل مرد عرب و سبوی آب او برای خلیفه است. مولانا کل عالم هستی و تمام دانش و زیبایی‌های آن را به آن «سبو» تشبیه می‌کند و ذات بی‌نهایت خداوند را به «دجله»، رودی عظیم و پرآب.

مرد عرب (نماد انسان) با تمام وجود به هدیهٔ کوچک خود، یعنی سبوی آب چاهش، می‌بالد. او از عظمت دجله که در کنار کاخ خلیفه روان است، بی‌خبر است. مولانا می‌گوید اگر او فقط شاخه‌ای کوچک و فرعی از آن دجلهٔ الهی را می‌دید، از شرم و حقارت، سبوی خود را فوراً در هم می‌شکست. به عبارت دیگر، انسانی که به دستاوردهای محدود خود، به دانش جزئی و به وجود فردی‌اش مغرور است، هنوز چشمش به اقیانوس حقیقت الهی باز نشده است. شهود و درک ذره‌ای از آن حقیقت بی‌کران، کافی است تا انسان تمام تعلقات و تعینات خود را «فنا» کند و در برابر آن عظمت، هیچ و پوچ ببیند.

این «فنا کردن» و شکستن سبو، در عرفان تجربه‌ای مثبت و رهایی‌بخش است. این کار نه از روی یأس، بلکه از روی شوق و درک یک واقعیت برتر صورت می‌گیرد. عارف با مشاهدهٔ کل، دیگر به اجزاء دل نمی‌بندد و با شکستن سبوی وجود محدود خویش، به آب حیات‌بخش دجلهٔ وحدت متصل می‌شود.