M1:2875 — خم شکسته آب ازو ناریخته / صد درستی زین شکست انگیخته

這兩句詩是魯米描述神秘體驗（或曰「消融」，fanā）的巔峰之筆。故事中，一位貧窮的阿拉伯人將一壺水獻給哈里發，哈里發欣然接受。魯米將這壺水（سبو, sabū）比作我們有限的自我或個體存在，而將哈里發的底格里斯河比作無限的神聖實在。

當一個人真正「看見」神聖的浩瀚時，他那小小的水壺——也就是他的自我——就會被擊碎。然而，這種「破碎」（شکست, shikast）並非損失。恰恰相反，它是一種奇蹟般的轉化。水壺（形式、自我）消失了，但裡面的水（本質、靈魂）不僅沒有灑落，反而以一種更完美、更完整的方式存在。這種破碎，實際上是打破了個體的牢籠，使內在的本質得以與無限的海洋合一。

因此，魯米說「百般圓滿，由此破碎而生」。這種破碎不是毀滅，而是通往真正「圓滿」（درستی, durustī）的門徑。它超越了我們凡俗理性所能理解的邏輯——即容器破碎，內容物必然流失。在神秘體驗中，形式的消亡正是本質得以永恆的條件。這是一個悖論，唯有透過愛與直觀方能領會。

مولانا در این بخش از داستان، هدیه آوردن مرد فقیر برای خلیفه را به یک تمثیل عرفانی تبدیل می‌کند. کوزه (خم یا سبو) نماد وجود محدود و فردی ما، و آب درون آن، معرفت و هستی جزئی ماست. خلیفه نیز نماد خداوند یا حقیقت مطلق است که همچون دریایی بی‌کران است.

عارفانی که به درک این حقیقت بی‌کران می‌رسند، از فرط شوق و «غیرت» (شوری معنوی برای رسیدن به یگانگی)، کوزهٔ وجود خود را می‌شکنند. این «شکستن» در ظاهر نابودی است، اما در باطن، عین کمال (درستی) است. بیت مورد نظر این وضعیت شگفت‌انگیز را توصیف می‌کند: کوزه شکسته، اما محتوای آن (آب) نریخته است. این تصویر که در دنیای مادی محال است، بیانگر این نکتهٔ عرفانی است که با از میان رفتن تعینات و مرزهای «من»، اصل و حقیقت وجود انسان نه تنها از دست نمی‌رود، بلکه حفظ شده و به کمال می‌رسد. این شکستن، رها شدن از قید فردیت و پیوستن به کل است و از دل همین فنا، صدها کمال و تمامیت حقیقی زاده می‌شود.