M1:2892 — آن کفش را صافی و محقوق دان / همچو دشنام ِ لب معشوق دان

这句诗出自哈里发接受贫穷贝都因人赠送的一罐“清水”的故事。那水其实混浊不堪，但因为它来自一颗充满真诚与爱戴的心，哈里发欣然接受，并给予了丰厚的回报。

鲁米在此阐明一个核心的苏菲思想：行为的价值取决于其内在的源头（اصل），而非外在的形式（فرع）。诗中的“浮沫”（کف）比喻贝都因人那罐浑水，或任何看似有缺陷、不完美的言行。然而，因为它源自“真理之海”（بحر صدقی），即一颗纯净无伪的真心，所以这“浮沫”本身也是纯净（صافی）和真实（محقوق）的。

为了让读者理解这种看似矛盾的观点，鲁米运用了一个极为生动的比喻：来自爱人唇间的“咒骂”（دشنام）。对于一个热恋中的人来说，情人的责备或嗔怒非但不是冒犯，反而是一种甜蜜的亲昵和关怀的体现。因为说话者是“爱人”（معشوق），所以话语的内容（咒骂）被彻底转化了。同样，因为贝都因人的礼物源于纯粹的爱，所以礼物的瑕疵（浑水）也被其内在的真诚所净化。这教导我们，在精神之路上，应超越事物的表象，去洞察其背后的动机与本质。

مولانا در ادامهٔ ابیات قبل، تشبیه خود را کامل می‌کند. او می‌گوید کف و خاشاکی (کفش) که بر سطح «دریای صدق و راستی» پدیدار می‌شود، هرچند در ظاهر بی‌ارزش به نظر برسد، اما چون از اصلی پاک برخاسته، در باطن صاف و ارزشمند است. این پدیدهٔ ظاهراً ناخوشایند، «محقوق» است، یعنی حق دارد که باشد و پذیرفته شود.

برای روشن شدن این مفهوم، مولانا از یکی از زیباترین و گویاترین تشبیهات عاشقانه استفاده می‌کند: این کف را مانند دشنامی بدان که از لبان معشوق جاری می‌شود. برای یک عاشق واقعی، هر سخنی که از دهان معشوق بیرون آید، حتی اگر ناسزا و توهین باشد، به دلیل عشق عمیقی که به گوینده دارد، شیرین و دلپذیر است. در واقع، توجه معشوق (حتی به شکل دشنام) برای عاشق از بی‌توجهی او هزاران بار بهتر است.

بنابراین، مولانا نتیجه می‌گیرد که نباید به «صورت» و ظاهر امور قضاوت کرد، بلکه باید به «سیرت» و منشأ آن‌ها نگریست. همان‌طور که ناسزای معشوق به خاطر عشق به او شیرین می‌شود، هر پدیدهٔ ظاهراً کج و ناقصی که از منبع حقیقت و عشق الهی سرچشمه بگیرد، در ذات خود زیبا، راست و پذیرفتنی است.