M1:442 — آن وزیرک از حسد بودش نژاد / تا به باطل گوش و بینی باد داد

这句诗出自《玛斯纳维》中一个犹太国王的故事。国王手下有一位维齐尔，他出于对基督徒的嫉妒，设计了一个恶毒的阴谋，企图在国王面前诋毁他们。鲁米在这里用“出身于嫉妒”（از حسد بودش نژاد）来形容这位维齐尔，这并非指他的家庭背景，而是说嫉妒已经构成了他存在的本质和根源。

“将耳鼻付诸于风”（گوش و بینی باد داد）是一个生动的波斯语意象，意思是“为了虚妄而牺牲、毁掉某物”。在这里，“耳朵”和“鼻子”不仅指生理器官，更象征着灵性的感知能力。耳朵用于聆听真理，鼻子用于嗅闻神圣的芬芳。这位维齐尔为了满足自己虚妄的嫉妒心，堵塞了自己通向真理的感官，彻底丧失了辨别是非善恶的能力。他所作的一切，在鲁米看来，都是“虚妄”（باطل）——毫无实质、终将消散的徒劳之举。

因此，这句诗不仅仅是在讲述一个故事中的角色，更是在揭示一个深刻的苏菲派教义：嫉妒这种负面情绪会如何腐蚀一个人的内在，使其灵性枯萎，最终为了虚幻的世俗目标而牺牲掉永恒的价值。

این بیت شخصیت وزیر حسود را در داستان «پادشاه جهود و نصرانیان» معرفی می‌کند. مولانا نمی‌گوید وزیر «حسود بود»، بلکه می‌گوید «نژادش از حسد بود». این تعبیر نشان می‌دهد که حسادت یک صفت عارضی برای او نیست، بلکه تمام ذات و ریشه‌ی وجود او را تشکیل داده است. این حسادت ذاتی باعث می‌شود که او «گوش و بینی» خود را «به باطل بر باد دهد».

در عرفان مولانا، «گوش» و «بینی» صرفاً اعضای فیزیکی نیستند، بلکه نماد ابزارهای ادراک معنوی‌اند. گوش برای شنیدن حقیقت و پیام الهی است و بینی برای «بو کشیدن» و درک رایحه‌ی حقیقت و راه درست. وزیر با غرق شدن در حسادت، این استعدادهای باطنی را فدای هدفی پوچ و باطل می‌کند. او به جای آنکه با این ابزارها راه حق را بیابد، آن‌ها را در مسیر نابودی دیگران و ارضای حسادت خود تباه می‌کند. بیت بعدی توضیح می‌دهد که این کار را به امید آن می‌کرد که «زهر او در جان مسکینان رسد». این بیت، پایه‌گذار این ایده در مثنوی است که گناهان، به‌ویژه حسد، قوای ادراکی انسان را کور و نابود می‌سازند.

This couplet establishes the core motivation of the antagonist in this story: envy (ḥasad). Rumi uses the contemptuous diminutive vazīrak ("wretched little vizier") to signal his character. The vizier's problem is not a passing emotion but his very origin or substance (nezhād); he is envy incarnate.

The second line uses a powerful Persian idiom: "to give one's ear and nose to the wind" (gūsh o bīnī bād dādan). This means to destroy or sacrifice something precious for a worthless or false (bāṭil) cause. In Rumi's spiritual vocabulary, the ear and nose are not just physical organs; they are faculties of spiritual perception. The ear hears the divine call, and the nose smells the scent of the Real. By acting on his envy, the vizier destroys his own capacity to perceive truth, effectively mutilating his own soul.

As the subsequent verses explain, this self-destruction is the inevitable outcome of envy. The vizier, hoping to poison others, ends up destroying his own connection to the divine.