M1:443 — بر امید آنکِ از نیش حسد / زهر او در جان مسکینان رسد

这句诗出自一个故事：一位国王宠信基督徒，他的一位穆斯林维齐尔（大臣）心生嫉妒。为了陷害基督徒，这位维齐尔不惜自残，割掉自己的耳鼻，然后谎称是基督徒所为，企图激起国王的愤怒，降下屠杀。

鲁米在此揭示了嫉妒这种情感的毁灭性本质。它不仅会伤害他人，首先会驱使嫉妒者自我伤害（“割掉自己的耳鼻”）。这句诗捕捉了维齐尔扭曲的心理：他承受巨大的痛苦，唯一的“希望”（بر امید）就是看到自己的“毒液”（زهر）——即嫉妒所引发的恶果——能够渗透并毒害那些他嫉妒的对象（“无辜者”，مَسکینان）。这里的“毒刺”（نیش）既是比喻，也暗示了蝎子或蛇这类阴险的生物，恰如其分地描绘了嫉妒的阴暗与恶毒。

在苏菲思想中，嫉妒（حسد）被视为一种严重的灵性疾病。它源于无法忍受他人蒙受神恩，本质上是对神圣智慧与慷慨的抗议。鲁米通过这个极端的故事警示读者，嫉妒的逻辑是彻底的非理性，它会让一个人为了伤害别人而首先毁灭自己。

این بیت، انگیزهٔ درونی وزیر حسود را آشکار می‌کند. او تمام نقشه‌های خود را بر این پایه چیده بود که حسادتش مانند نیش یک عقرب عمل کند و زهرش را به «مسکینان» برساند. در اینجا «مسکینان» فقط به معنای فقرا نیست، بلکه به معنای انسان‌های بی‌دفاع و بی‌گناهی (در این داستان، مسیحیان) است که وزیر قصد نابودی‌شان را دارد.

مولانا حسادت را یک نیروی فعال و کشنده توصیف می‌کند، نه فقط یک احساس درونی. حسادت «نیش» دارد و این نیش، «زهر» تولید می‌کند که می‌تواند جان دیگران را هدف بگیرد. عمل وزیر (قربانی کردن ظاهر خود برای فریفتن دیگران) وسیله‌ای بود برای رسیدن به این هدف نهایی: آسیب رساندن به کسانی که به آنها حسادت می‌ورزید. این بیت نشان می‌دهد که ریشهٔ شرارت‌های بزرگ، اغلب یک احساس زهرآگین درونی مانند حسد است.

This couplet reveals the vizier's motive for his grotesque self-mutilation. His action is not a sacrifice but a weapon. Rumi personifies envy (ḥasad) as a venomous creature, like a scorpion, whose "sting" (nīsh) injects poison (zahr). The vizier's goal is to turn his inner corruption outward, making his own spiritual poison lethal to the souls (jān) of the "helpless ones" (miskīnān)—the unsuspecting Christian community.

The act of cutting off his own nose and ears is the delivery mechanism for this poison. By presenting himself as a victim of the king's tyranny, he hopes to gain the Christians' trust and lead them to their ruin. Rumi is illustrating a profound spiritual sickness: envy so powerful that it makes one willing to destroy oneself in order to destroy others. The physical harm is merely a tool for a much deeper, spiritual assassination.