M1:445 — بینی آن باشد که او بویی بَرد / بوی او را جانب کویی بَرد

这句诗出现在一个关于嫉妒的故事中。一位邪恶的维齐尔（Wazīr，大臣）出于嫉妒，试图摧毁基督徒的信仰。鲁米借此评论说，嫉妒会摧毁人内在的官能，就像让人失去鼻子和耳朵一样。

在此背景下，这句诗给出了“鼻子”的真正定义。它不仅仅是一个生理器官，更是一个比喻，象征着人的“灵性嗅觉”或直觉感知力。一个有功能的“鼻子”，其价值在于能闻到“芬芳”（بوی）。这芬芳不是世俗的气味，而是来自神圣实相（真理、爱、神）的幽微气息。更重要的是，这芬芳有一种动力，它会引领闻到它的人，走向“心爱之乡”（کوی），即那芬芳的源头，也就是苏菲所追寻的与神合一的境界。

因此，鲁米是在说，人若被嫉妒等负面情绪所占据，就会丧失这种最根本的灵性官能。他将失去辨别真伪、感知神圣的能力，也就永远找不到回归本源的道路。这句诗将一个生理功能提升到了灵性存在的层面，强调了内在感知对于走上精神道路的绝对重要性。

مولانا در اینجا «بینی» را نه به معنای عضو صورت، بلکه به عنوان استعاره‌ای برای یک قوه‌ی ادراک باطنی و روحانی به کار می‌برد. این قوه، توانایی «بوییدن» یا درک کردن حقایق معنوی است. بیت تعریف می‌کند که یک حس روحانیِ سالم و واقعی چیست: صرفاً درک کردن یک رایحه‌ی معنوی کافی نیست؛ این حس زمانی کامل و حقیقی است که آن رایحه‌ی دل‌انگیز (که نماد جاذبه‌ی حقیقت یا عشق الهی است) فرد را به حرکت وادارد و او را به سمت «کوی یار» یا همان سرچشمه‌ی حقیقت بکشاند.

این بیت در ادامه‌ی داستان وزیر حسود می‌آید که حسادت، قوه‌ی تشخیص معنوی او را نابود کرده است. او دیگر قادر به درک بوهای روحانی نیست و در نتیجه، راه به کوی حقیقت نمی‌برد. مولانا می‌گوید کسی که چنین حساسیتی را از دست بدهد، در واقع «بی‌بینی» است، حتی اگر بینی فیزیکی داشته باشد. این حس، یک استعداد معنوی است که انسان را به سوی کمال و قرب الهی هدایت می‌کند.

This couplet offers a definition of a true spiritual faculty, using the metaphor of the nose. In the surrounding story, an envious vizier schemes against a group of Christians, demonstrating his spiritual blindness. Rumi uses this to pivot to a general principle: the vizier has lost his spiritual "nose" because of envy (ḥasad).

Rumi distinguishes between merely having a faculty and that faculty functioning correctly. A physical nose might exist, but a true nose is one that not only detects a scent but is compelled by it, leading the person toward the scent's origin. In the Sufi context, this "scent" (būy) is the subtle fragrance of the divine, the intuition of a higher reality. The "lane" (kūy) is a classic symbol for the abode of the Beloved—the spiritual goal or divine presence.

Therefore, the couplet argues that spiritual perception is not a passive awareness. It is an active, compelling force. To have a true "nose" for God is to catch the scent of the Real and be irresistibly drawn along the path that leads to its source. The envious vizier, consumed by worldly concerns, has a nose that is functionally dead; it picks up no spiritual scent and therefore leads him nowhere.