بخش ۱۷ - قصهٔ دیدن خلیفه لیلی را
哈里发见到莱莉的故事
- M1:412 گفت لیلی را خلیفه، کان توی؟کز تو مجنون شد پریشان و غَوی؟ 哈里发对莱拉说：“是你吗？令马季农为你癫狂迷惘？”此诗节记述了哈里发与莱拉的相遇。哈里发对莱拉看似平凡的容貌感到惊讶，不解马季农何以会为她如此痴迷。 ❋
- M1:413 از دگر خوبان تو افزون نیستی!گفت: خامش، چون تو مجنون نیستی 「比起其他的美人，你并无更胜一筹！」她答道：「请噤声，因你不是马季农。」这节诗讲述了哈里发不觉得莱拉有多美，并对马季农为她痴狂感到不解。莱拉回应说，要理解她的美，必须拥有马季农的眼睛，因为爱能改变人的视觉。 ❋
- M1:414 هر که بیدارست او در خواب‌ترهست بیداریش از خوابش بتر 凡清醒者，实则更沉睡；其所谓醒，比其睡更劣。此诗节所指的清醒，源于迷昧与俗务，非但无益，反比沉睡更有害。这种为生计而生的警觉，使人对真理视而不见。 ❋
- M1:415 چون بحق بیدار نبود جانِ ماهست بیداری چو در بندان ما 我等之魂若未向真理醒觉，此番清醒便如我身陷囹圄。倘若我们的内在生命或灵魂尚未达到真正的觉醒，那么我们所谓的“清醒”，实际上只是另一种形式的囚禁、无明或沉睡的延续。 ❋
- M1:416 جان همه روز از لگدکوب خیالوز زیان و سود وز خوفِ زوال 靈魂終日遭紛思踐踏，又苦於得失，又畏懼消亡。人的靈魂無時無刻不被世俗的念頭、對得失的焦慮以及對滅亡的恐懼所衝擊，這使其失去了內在的寧靜與真正的方向。 ❋
- M1:417 نی صفا می‌ماندش نی لطف و فَرنی به سوی آسمان راهِ سفر 它既不存清澈，也无恩典荣光，更无通往天际的旅途与方向。当人被世俗的思虑、幻想与忧愁所困，灵魂便会失去其内在的明澈与活力，从而忘记了回归其神圣源头的根本灵性旅程。 ❋
- M1:418 خفته آن باشد که او از هر خیالدارد اومید و کند با او مَقال 所谓沉睡之人，乃是对任何幻象，都心怀期盼，并与之倾谈。此诗节定义了一种“醒着却在沉睡”的状态：指那些将希望寄托于每个飘忽的幻想，并与之对话，从而与真实脱节的人。 ❋
- M1:419 دیو را چون حور بیند او به خوابپس ز شهوت ریزد او با دیو آب 梦中他见魔鬼如仙女，遂因色欲与魔鬼泄精。此诗警示，不健康的幻想会使人颠倒现实，基于错误的想象而做出不洁且徒劳的行为。 ❋
- M1:420 چونک تخم نسل را در شوره ریختاو به خویش آمد خیال از وی گریخت 当他将后嗣之种播于盐碱地，他回归了自我，幻想随即逃离。此诗节指向觉醒的瞬间：当人意识到追逐幻象的徒劳，便会从其束缚中解脱，回归真实的自我。 ❋
- M1:421 ضعفِ سر بیند از آن و تن پلیدآه از آن نقش پدید ناپدید 他因此头脑昏沉，身体污秽；唉，那幻象，既显现又不存在！此诗描绘了沉溺于虚妄幻想的毁灭性后果：它不仅削弱心智，更玷污身体，并哀叹这些幻象看似真实却毫无实体的欺骗性本质。 ❋
- M1:422 مرغ بر بالا و زیر آن سایه‌اشمی‌دود بر خاک پرّان مرغ‌وش 鸟翔高空，其影在地，如鸟飞驰，掠过尘泥。此诗节以鸟与其影为喻，说明世人往往不追寻事物的本质与真实，反而追逐其表面的幻象与倒影。 ❋
- M1:423 ابلهی صیّاد آن سایه شودمی‌دود چندانکه بی‌مایه شود 愚蠢的猎人追逐那鸟影，奔跑不息，直至耗尽了资本。鲁米在此说明，迷惘之人如何将生命与资本浪费在虚幻不实的事物上，却从未留意这些幻影背后的真相。 ❋
- M1:424 بی‌خبر کان عکسِ آن مرغ هواستبی‌خبر که اصل آن سایه کجاست 浑然不觉那只是空中飞鸟之影，浑然不知那影子根源在何处。那愚昧的人将影子误认为实体，却不知这影子只是天上一个真相的反映，更不认识那真相的本源。 ❋
- M1:425 تیر اندازد به سوی سایه اوترکشش خالی شود از جست و جو 他向那影子放箭，箭筒因徒劳的追寻而空。无知之人将生命徒然浪费在追逐虚幻的表象上，却不曾抬头仰望其背后的真正实体，最终除了耗尽宝贵的生命资本，一无所获。 ❋
- M1:426 ترکش عُمرش تهی شد عمر رفتاز دویدن در شکارِ سایه تَفت 他生命的箭袋已空，年岁已逝，因追逐影子的猎物而灼热耗尽。此诗节描绘了一个人如何将生命与精力徒劳地耗费在追逐虚幻无价值的目标上，就像猎人不去捕捉真正的猎物，反而追逐其影子，最终只落得精疲力竭、一无所获。 ❋
- M1:427 سایهٔ یزدان چو باشد دایه‌اشوا رهاند از خیال و سایه‌اش 若有上帝之影为其保姆，便能救其脱离幻念与自身的阴影。只有在神圣之人的引导下——他们本身就是“上帝之影”——人才能从虚幻的想象和短暂的假象的束缚中解脱出来。 ❋
- M1:428 سایهٔ یزدان بود بنده‌یْ خدامرده او زین عالم و زنده‌یْ خدا 真主之影，即是主之仆人；他向此世已死，凭主而生。此诗节阐明，神圣之人是真主在世间的临在化身，他们已然摆脱尘世的牵绊，其真正的生命直接源于真主。 ❋
- M1:429 دامن او گیر زوتر بی‌گمانتا رهی در دامن آخر زمان 快抓住祂的衣襟，切莫迟疑，好在末日时代的庇护下得救。此诗节劝诫我们，为了从末日时代的纷扰与苦难中解脱，应当毫不迟疑、满怀信心地抓住神之显现——即真主之友——的衣襟以寻求庇护。 ❋
- M1:430 «کَيۡفَ مَدَّ ٱلظِّلَّ» نقشِ اولیاستکو دلیل نورِ خورشیدِ خداست “祂怎将阴影铺展？”——此乃圣徒之职；因那阴影，正是神之骄阳的光证。此诗节引用《古兰经》经文，阐明了圣徒与 عارف (ʿārif, 神秘主义者) 的作用：他们在世间的存在就如同一道阴影，是神圣真理之骄阳普照于世的明证。 ❋
- M1:431 اندرین وادی مرو بی این دلیل«لَآ أُحِبُّ ٱلۡأٓفِلِين» گو چون خلیل 莫入此谷，若无此“明证”引路；当如挚友亚伯拉罕，言“我不爱西沉者”。此诗告诫求道者，若无神圣的指引或真主之友的明证，切勿踏上灵修之路；它提醒我们，为求真理，必须弃绝一切短暂易逝之物，只爱永恒不变的至爱。 ❋
- M1:432 رو ز سایه آفتابی را بیابدامنِ شه شمس تبریزی بتاب 去吧，自阴影中寻觅一轮太阳，紧紧抓住君王大不里士的沙姆士的衣裳。为了摆脱短暂虚幻的阴影，获得永恒真理之光，人必须寻觅一位如太阳般的导师，并投身于真主圣徒的庇护之下，如大不里士的沙姆士。 ❋
- M1:433 ره ندانی جانب این سور و عُرساز ضیاء الحق حسام الدّین بپرس 若不知通往此盛宴与婚礼之路，请去向“真理之光”哈萨姆丁询问。在这节诗中，鲁米指引求道者去追随哈萨姆丁·切莱比，他是当时的一位神圣导师与鲁米的继承人，以便找到通往灵性盛宴的道路。 ❋
- M1:434 ور حسد گیرد ترا در رَه گلودر حسد ابلیس را باشد غُلو 倘若嫉妒在路上扼住你的咽喉，须知恶魔伊卜劣斯(Iblis)正是嫉妒的魁首。此诗警告说，在灵修道路上，嫉妒是一个巨大的障碍，并将其与伊卜劣斯的原罪联系起来——他的极度傲慢源于嫉妒。 ❋
- M1:435 کو ز آدم ننگ دارد از حسدبا سعادت جنگ دارد از حسد 他因嫉妒而以亚当为耻，他因嫉妒而与福祉为敌。此诗节指恶魔易卜劣斯（Iblis）对亚当的嫉妒，揭示了嫉妒这一恶习如何使人鄙视他人的尊严，甚至与自身的福祉和幸运作战。 ❋
- M1:436 عَقبه‌ای زین صعب‌تر در راه نیستای خُنک آنکِش حسد همراه نیست 道途之上，再无险于此隘，真福之人，嫉妒不与其偕。此诗断言，在人的灵性道路上，嫉妒是最艰巨的障碍；真正的幸福与安宁，属于那些能摆脱此恶习之人。 ❋
- M1:437 این جسد خانه‌یْ حسد آمد بداناز حسد آلوده باشد خاندان 你当知晓，此身乃嫉妒之宅，整个家宅，皆因嫉妒而败坏。这句诗警告我们，人的肉体是嫉妒的主要居所。一旦嫉妒在身心中扎根，它不仅会腐蚀个人，还会污染其整个存在和家庭。 ❋
- M1:438 گر جسد خانه‌یْ حسد باشد ولیکآن جسد را پاک کرد الله نیک 纵然肉身为嫉妒之宅，真主已将其完美洁净。此诗节言明，尽管人有嫉妒的本性倾向，但真主有能力涤净人的肉身与存在，使其摆脱此等污秽，化为承载神圣实相的尊贵居所。 ❋
- M1:439 «طَهِّرَا بَيْتِي» بیانِ پاکی استگنجِ نورست ار طلسمش خاکی است “净化我殿”是纯洁的宣言，纵其符咒属土，内蕴光明宝藏。此诗节引述神圣的净化命令，旨在强调净化人心之必要，因为每个尘世肉身之内，都藏着神圣光明的宝藏。 ❋
- M1:440 چون کُنی بر بی‌حسد مکر و حسدزان حسد دل را سیاهی‌ها رسد 你若对无妒者，暗起诡计与妒心，那妒火必将使你心，陷入重重黑暗。此诗警示：对他人心怀嫉妒与恶意，其伤害更多是反噬自身，使嫉妒者的内心变得晦暗，而非真正伤及对方。 ❋
- M1:441 خاک شو مردانِ حق را زیر پاخاک بر سر کن حسد را همچو ما 化作真理之士足下尘，效仿我辈，将嫉妒埋入土。此诗劝诫求道者，当修习谦卑，并效法苏非行者的榜样，从心中根除嫉妒。 ❋