بخش ۶ - بردن پادشاه آن طبیب را بر بیمار تا حال او را ببیند
国王带医生去看望病人以诊断病情
- M1:103 قصهٔ رنجور و رنجوری بخواندبعد از آن در پیش رنجورش نشاند 他講述了病人的故事與病情，然後將他引至病人面前坐下。國王或其使者向神醫講述了侍女的病情始末，隨後便安排神醫到病人面前，讓他親自診察。 ❋
- M1:104 رنگِ روی و نبض و قاروره بدیدهم علاماتش هم اسبابش شنید 他望其面色、诊其脉搏、察其尿瓶，既闻其病症，亦听其病因。这位神医一到，便通过观察病人的面色、脉搏和尿液等外在体征，并听取了关于病情症状与缘由的陈述，来着手诊断。 ❋
- M1:105 گفت هر دارو که ایشان کرده‌اندآن عمارت نیست ویران کرده‌اند 他言道：「他們開的每一劑藥方，非但沒有修補，反而造成了毀傷。」這位新來的神醫診斷後說，先前所有醫生的治療都完全錯誤，不僅無效，反而加重了病情。
- M1:106 بی‌خبر بودند از حالِ دروناَسْتَـعِـیــذُ الـلّهَ مِـمـّــا یَفْـتَـــرُون 他們對內在情狀，一無所知；我求真主庇護，免遭其杜撰污衊。那些無知的醫生將侍女的病歸咎於身體，而她的痛苦實則源於愛情與心靈；魯米祈求真主庇護，讓他遠離這種錯誤的診斷。 ❋
- M1:107 دید رنج و کشف شد بَر وی نهفتلیک پنهان کرد و با سلطان نگفت 他见其苦，隐情已向他揭开；但他缄默不语，未曾禀告君王。这位睿智的医者看出了侍女的病痛，并洞悉了其隐藏的根源，但他认为时机未到，选择暂时不向君王透露这个秘密。 ❋
- M1:108 رنجَش از صفرا و از سودا نبودبوی هر هیزم پدید آید ز دود 她的苦楚非因黄胆或黑胆，正如烟雾昭示了薪柴的品类。神医洞察到侍女的病症并非源于身体，她的外在症状反而揭示了内心的痛苦，就像烟的气味能暴露燃烧的是何种木材一样。 ❋
- M1:109 دید از زاریش کاو زارِ دِلستتن خوشَست و او گرفتارِ دِلست 他自她哀泣中看出，她为心所苦，身躯虽康健，她却是心的俘虏。神医诊断出，那侍女明显的悲伤并非源于身体疾病，而是来自她内心深处的痛苦与纠葛，尽管她的身体表面上看起来很健康。 ❋
- M1:110 عاشقی پیداست از زاریّ دلنیست بیماری چو بیماریّ دل 愛情由心靈的哀嘆而顯現，沒有一種病痛，能與心病相比。魯米斷言，愛情最清晰的標誌是發自內心的深切哀嘆與憂傷，並強調沒有任何其他病痛能與愛人心頭那獨特而深刻的苦楚相提並論。 ❋
- M1:111 علّت عاشق ز علت‌ها جداستعشقْ اصطرلاب اسرارِ خداست 爱者之疾，迥异于百病；爱，是窥测神之奥秘的星盘。鲁米在此强调，爱者的特殊状态无法与任何寻常疾病或境况相提并论。爱，如同一件精密仪器，为我们开启了一条通往神圣幽微秘境的道路。 ❋
- M1:112 عاشقی گر زین سر و گر زان سرستعاقبت ما را بدان سَر رهبرست 爱，无论源于此岸或彼岸，终将引领我们归向那最终的本源。此诗节断言，一切形式的爱，无论是尘世的还是神圣的，最终都会将求索者引向神圣之爱的真正源头与本质。 ❋
- M1:113 هرچه گویم عشق را شرح و بیانچون به عشق آیم خجل باشم از آن 我为爱献上的一切阐释与说明，当我亲临爱境，反为之羞愧莫名。此诗断言，言语和理智不足以描摹爱；爱唯有通过亲身体验方能了知，一旦身临其境，所有言辞描述都会黯然失色。 ❋
- M1:114 گرچه تفسیرِ زبان روشنگرستلیک عشقِ بی‌زبان روشنترست 语言的阐释虽能启明，无言的爱却更为光明。言语和逻辑虽然能阐明爱的某些方面，但爱的真正本质，是在超越言语的直接体验中，才被更深刻、更清晰地揭示出来。 ❋
- M1:115 چون قلم اندر نوشتن می‌شتافتچون به عشق آمد قلم بر خود شکافت 笔在书写中飞驰，一写到爱，笔杆竟为之碎裂。这句诗表明，笔和语言——作为理智与表达的象征——面对“爱”的伟大与深邃时，是无能为力的，甚至会因无法承载而崩坏。 ❋
- M1:116 عقل در شرحش چو خَر در گِل بخفتشرحِ عشق و عاشقی هم عشق گفت 理智欲將其闡明，卻如驢子陷入泥沼；愛與愛戀的真諦，終究唯有愛能言說。人的理智無法理解或闡明愛的本質；因為愛是自足的，只有透過對其自身的直接體驗才能被揭示與理解。 ❋
- M1:117 آفتاب آمد دلیلِ آفتابگر دلیلت باید از وی رو متاب 太阳升起，便是太阳的明证；若要证据，切莫转身背对光明。伟大的真理，尤其是神圣之爱与真主自身，其存在不言自明，证据就在其本质之内，无需外在的理性论证来证明。 ❋
- M1:118 از وی ار سایه نشانی می‌دهدشمس هر دم نورِ جانی می‌دهد 影子虽能显其迹，太阳却时时赐予生命之光。此诗节阐明了通过间接迹象认识事物与通过直接体验认识事物之间的深刻差异；太阳直接照亮灵魂，而影子仅仅指明其存在。 ❋
- M1:119 سایه خواب آرد تو را همچون سَمَرچون برآید شمسْ اِنشقَّ القمر 影子如夜谈，催你入眠，太阳一升起，月亮也裂开。理智与论证知识（影子）如同睡前故事，让人安逸昏沉；而当神圣实相（太阳）直接显现时，所有间接的、次要的光（月亮）都会黯然失色，甚至崩裂。
- M1:120 خودْ غریبی در جهان چون شمس نیستشمسِ جانِ باقئی کِش اَمس نیست 世间过客，无如太阳；永恒灵魂之阳，无所谓昨日。此诗断言，世间万物，无一能比太阳——更确切地说，是永恒的“灵魂之阳”——更为疏离异样，因为这个原始而永恒的本质超越了时间，不受过去、现在与未来的束缚。 ❋
- M1:121 شمس در خارج اگر چه هست فردمی‌توان هم مثل او تصویر کرد 太阳虽在外界独一无二，人却依然能将它心中描绘。天空中的太阳虽然是唯一的，但人的心智依然有能力在脑海中构想并描画出它的形象。此诗节是为将其与无法理解的“灵魂之阳”作区分而设的引子。 ❋
- M1:122 شمسِ جان کو خارج آمد از اثیرنبودش در ذهن و در خارج نظیر 灵魂之阳，自以太之外而来，无论心中或身外，皆无匹敌。这句诗描述了灵魂的崇高真理，它超越了物质世界与人类认知；无论在外部世界还是在人的头脑中，都找不到任何与它相似或等同的存在。 ❋
- M1:123 در تصوّر ذات او را گُنج کوتا درآید در تصوّر مثل او 想象之中，哪有容纳祂本质的空间？祂的肖似之物，又怎能进入想象里面？这句诗断言，神之本质或终极实在，超越了人类一切的想象和心智构想，因此非有限的理解力所能企及。 ❋
- M1:124 چون حدیث روی شمس‌الدّین رسیدشمسِ چارم آسمان سَر در کشید 当沙姆斯丁的容颜成为话题，四重天上的太阳也垂首藏匿。此诗节描绘了沙姆斯·大不里士（Shams-e Tabrizi）崇高的精神地位，其光辉甚至令天体中的太阳也自惭形秽，谦卑地退隐。 ❋
- M1:125 واجب آید چونکه آمد نام اوشرح کردن رمزی از اِنعام او 既然提到了他的名讳，就必须略说他的恩惠。既然提起了他的名字（大不里士的沙姆斯），我就感到有义务，必须稍微解释一下他所赐予的恩典与福泽了。 ❋
- M1:126 این نَفَس جانْ دامنم برتافته‌ستبوی پیراهانِ یوسف یافته‌ست 此刻，我的灵魂扯住我的衣角，因它已闻到优素福衬衫的馨香。鲁米说，他的灵魂因强烈的渴望，感受到了沙姆斯（Shams）存在的迹象，就像雅各伯单凭优素福衬衫的香气，便从远方感知到他的存在，并被深深触动。 ❋
- M1:127 کز برای حقِّ صحبت سال‌هابازگو حالی از آن خوش حال‌ها 看在多年相伴的情分上，请重述一番那美好的境况。鲁米的灵魂敦促他，看在与沙姆斯多年深厚情谊的份上，他有责任讲述那些与沙姆斯共度的、充满喜悦与神醉的灵性时光。 ❋
- M1:128 تا زمین و آسمان خندان شودعقل و روح و دیده صدچندان شود 好让大地与苍穹欢欣展颜，理智、灵魂与眼界百倍增扩。这句诗描绘了分享深邃的神秘体验所能带来的喜悦与扩展，它不仅能让听者的理智、灵魂与洞察力倍增，甚至能使天地万物也为之欢笑。 ❋
- M1:129 لاتکُلِفْنی فانّی فی الفَناکلَّت اَفْهامِی فلا اُحْصِی ثنا 莫要强我所难，我已然身处“寂灭”；我诸般理解皆已迟钝，故无法尽数赞美。鲁米宣称，由于他完全沉浸在“爱人”的本质中——一种“寂灭”（fanā）的状态——他理解与表达的能力已经变得迟钝，使他无法献上恰当的赞美。 ❋
- M1:130 کُلُّ شَیءٍ قالَهُ غَیرُ المُفِیقأنْ تَکَلَّفْ اَوْ تَصَلَّفْ لا یَلِیق 神志不清者所言之一切，若带矫饰或自夸，皆为不宜。鲁米宣称，当一个人处于“ فنا ”（fana，神秘主义的消融）这种神志不清的状态时，任何矫揉造作或自吹自擂的言辞都是不恰当的，因为普通语言无法传达那个境界的真相。 ❋
- M1:131 من چه گویم یک رگم هشیار نیستشرح آن یاری که او را یار نیست 我能言说何物，周身血脉无一清醒？如何描摹那位至友，祂本无匹无双？鲁米在此表达，他处于完全的“消融”（fanā）与忘我状态，意识尽失，因此无法言说那位无与伦比、无可匹敌的至爱。 ❋
- M1:132 شرح این هجران و این خون جگراین زمان بگذار تا وقت دگر 这离愁，这心血，请暂且放下，留待他日，再细细言说吧。这是鲁米对他内在灵魂的回应，灵魂催促他诉说自己的精神境界。鲁米表示，他此刻无法言说分离的痛苦与心血熬煎，请求将此事推迟到更合适的时机，因为他正处于“消泯”(fanā) 的状态，无法清晰地表达。 ❋
- M1:133 قال اَطعِمْنی فانّی جٰائعُواعتَجِلْ فالوَقْتُ سَیْفُ قاطعُ 祂说：“喂我，我饥肠辘辘，快些吧，时光是把利刃。”此诗节表达了灵魂（或胡萨姆丁·查拉比）对鲁米的恳求，催促他不要拖延，立即开始阐述神圣的奥秘，因为时间飞逝，机不可失。 ❋
- M1:134 صوفی ابن‌الوقت باشد ای رفیقنیست فردا گفتن از شرط طریق 友人啊，苏非乃是当下之子；空谈明日，不合修行之道。此诗节强调在灵性道路上，活在当下、及时行动至关重要，告诫人们切莫将修行之事推迟到未来。 ❋
- M1:135 تو مگر خود مرد صوفی نیستی؟هست را از نسیه خیزد نیستی 难道你本人不是个苏非吗？现时之有，因延宕而化为虚无。这句诗以责备的口吻质问鲁米：难道你忘了苏非（Sufi）最根本的原则——活在当下，把握现时，而不为未来的承诺牺牲眼前的真实灵性吗？ ❋
- M1:136 گفتمش پوشیده خوش‌تر سِرِّ یارخود تو در ضمن حکایت گوش دار 我对他说：爱侣的秘密，还是藏着更好；你且在故事的言外之意中，仔细聆听。鲁米告诉他的对话者（可能是胡萨姆丁或他自己的灵魂），神圣的秘密最好不要直接揭示，人必须在故事中仔细倾听，才能领悟这些隐藏的真理。 ❋
- M1:137 خوش‌تر آن باشد که سِرِّ دلبرانگفته آید در حدیث دیگران 心上人的秘密，最妙之处在于借他人故事将它讲述鲁米回应他那坚持要坦率直言的灵魂，说情人的奥秘最好不要直白地揭示，而应隐藏在他人故事与间接话语的帷幕之后。 ❋
- M1:138 گفت مکشوف و برهنه بی غُلولبازگو، دفعم مَده ای بوالفضول 它说：“请敞开，赤裸，毫无保留，请讲吧，别推开我，你这多事的好人！”此诗节表达了灵魂或求道者的坚持，要求获得赤裸、完整无缺的真相，并恳求那试图遮掩秘密的人，不要阻止他获得毫无遮蔽的合一。 ❋
- M1:139 پرده بردار و برهنه گو که منمی‌نخسپم با صنم با پیرهن 揭开面纱，赤裸地言说吧，因为我从不与偶像穿着衬衣共眠。灵魂在其最深的渴望中，要求与“所爱者”进行直接、无遮蔽的相遇，并拒绝任何形式的掩盖或中介。 ❋
- M1:140 گفتم ار عریان شود او در عیاننه تو مانی نه کنارت نه میان 我言倘若祂赤裸显现，你、你的边缘、你的中心，都将不复存焉。鲁米回应他灵魂的坚持，解释说，倘若绝对真理毫无遮蔽地彰显，求道者的整个存在及其所有界限都将被彻底泯灭。 ❋
- M1:141 آرزو می‌خواه، لیک اندازه خواهبرنتابد کوه را یک برگ کاه 你可以渴望，但要适度地渴望；一座山也承受不起一叶稻草。你可以期盼与真理合一，但这种渴望必须与你的承受能力相称，因为若无节制，它将是毁灭性的。 ❋
- M1:142 آفتابی کز وی این عالم فروختاندکی گر پیش آید جمله سوخت 一颗太阳，这世界由其光而明；若它稍稍移近，万物便焚为灰烬。这个世界的存在，源于神圣真理有限度的彰显。倘若这真理完全无遮地显现，其灼灼之光将毁灭宇宙中的一切。 ❋
- M1:143 فتنه و آشوب و خون‌ریزی مجویبیش ازین از شمس تبریزی مگوی 莫要寻衅，莫求动乱与流血；关于大不里士的沙姆斯，莫再多言。鲁米在此告诫自己，不要再继续提及大不里士的沙姆斯或揭示他的秘密，以免挑起纷争与动乱。 ❋
- M1:144 این ندارد آخر از آغاز گویرو تمامِ این حکایت بازگوی 此事无尽，还是从头说起；去吧，把整个故事再讲一遍。谈论神圣真理（以“大不里士的夏姆斯”为象征）是无穷无尽的，所以让我们回到故事本身，从头开始把它讲完。