قرائت› دفتر ۳› بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است› بیت ۲۲۵
M3:225 — زر اگر پنجاه اگر شصتت دهد / ماهیا او گوشت در شستت دهد
M3:225
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
پیشنهادهای وسوسهانگیز و فریبندۀ دنیا در واقع طعمهای بیش نیستند که برای به دام انداختن تو طراحی شدهاند.
این بیت در ادامۀ بحث مولانا دربارۀ «حزم» یا همان دوراندیشی و احتیاط در برابر فریبهای دنیا و نفس آمده است. مولانا دنیا و مظاهر آن را به صیادی حیلهگر تشبیه میکند که برای به دام انداختن انسان، پیشنهادهای به ظاهر سخاوتمندانه و جذابی میدهد.
تصویر بیت بسیار روشن و قدرتمند است: انسان به ماهی کوچکی تشبیه شده که در دریای زندگی شناور است. پیشنهادهای فریبندۀ دنیا (ثروت، مقام، لذتهای آنی) مانند تکه گوشتی است که صیاد بر سر قلاب خود میگذارد. ماهی سادهلوح، گوشت را میبیند و آن را یک هدیۀ رایگان و لذیذ میپندارد، غافل از اینکه این «نوش» (شیرینی) با «نیش» (قلاب) همراه است و بهای آن، جان و آزادیاش خواهد بود.
مولانا هشدار میدهد که حتی اگر پیشنهاد دنیا بسیار بزرگ و چشمگیر باشد («پنجاه یا شصت سکه طلا»)، نباید ماهیت آن را فراموش کرد. این یک هدیه نیست، بلکه طعمهای است برای اسارت. این بیت دعوتی است به ژرفنگری و دیدن حقیقتِ پنهان در پسِ ظواهر فریبنده.
- شست
- قلاب ماهیگیری
- ماهیا
- ای ماهی کوچک (برای تحبیب یا نشان دادن سادگی و آسیبپذیری)
- زر
- طلا، سکۀ طلا
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.