قرائت› دفتر ۳› بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بیصبری او در بلا به اضطراب و بیقراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهند› بیت ۴۱۹۱
M3:4191 — پس برو شیرین و خوش با اختیار / نه بتلخی و کراهت دزدوار
M3:4191
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
بنابراین، این مسیر تحول و رشد را با رضایت قلبی و آگاهانه طی کن، نه با اکراه و تلخکامی، انگار که به کاری ناخوشایند مجبوری.
این بیت در ادامهٔ تمثیل نخود در دیگ جوشان آمده است. مولانا پس از شرح این نکته که تمام هستی در یک سفر تکاملی از جمادی به نباتی، حیوانی، انسانی و فراتر در حرکت است، به انسان (مؤمن) توصیهای کلیدی میکند. این «رفتن» و تحول، یک قانون حتمی در عالم است. حال که این سفر گریزناپذیر است، دو راه برای پیمودن آن وجود دارد:
-
شیرین و خوش با اختیار: یعنی با آگاهی و رضایت، با درک اینکه سختیها و ابتلائات همچون جوشیدن در دیگ، برای پخته شدن و رسیدن به مرتبهای بالاتر است. این نوع تسلیم، تسلیمی فعال و عاشقانه است.
-
بتلخی و کراهت دزدوار: یعنی با نارضایتی، شکایت و احساس اجبار. «دزدوار» رفتن به این معناست که شخص انگار چیزی را از او به زور میگیرند و او مخفیانه و با ترس و تلخی حرکت میکند. این حالت، رنج سفر را دوچندان میکند اما مقصد را تغییر نمیدهد.
پیام اصلی مولانا این است که پذیرش آگاهانهٔ رنجهای مسیر سلوک، خود رنج را به شیرینی تبدیل میکند. انتخاب ما نه در «رفتن یا نرفتن»، بلکه در «چگونه رفتن» است.
- اختیار
- در اینجا به معنای انتخاب آگاهانه، اراده و رضایت قلبی است.
- کراهت
- ناخوشایند دانستن، بیزاری، اکراه.
- دزدوار
- مانند دزد، با ترس و پنهانی.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.