Dîvân-ı Şems› Gazel 2583 ← önceki · sonraki →
Dîvân-ı Şems · G2583 · 8 beyit
غزل شمارهٔ ۲۵۸۳
Bu gazel, ilahi aşkın getirdiği cezbeli bir sarhoşluk ve yok oluş (fena) halini kutlar. Şair, sevgilinin (Ay'ın) gelişini bir bayram gibi karşılar ve onun mutlak varlığı karşısında kendi benliğinin yok olduğunu ilan eder (beyt 1). Bu sarhoşluk, sıradan şarapların aksine, tek bir kadehle yüzlerce kalbi etkilemeyen, ancak tesir ettiğinde bedeni ruhtan tamamen kurtaran ilahi bir iksirdir (beyt 2). Şair, bu şarabın daha fazlasını talep eder ve eğer verilmezse, onu tutan kalıbı (şişeyi, yani bedeni) kırmaya hazır olduğunu söyler (beyt 3). Sevgilinin kırdığı kadeh (kalp), başka biri tarafından kırılsaydı onarılamazdı, ama O'nun tarafından kırılmak bir lütuftur (beyt 4). Bu, Hz. Adem'i kendinden geçiren ve ölüyü mezardan çıkaracak güce sahip ezeli bir şaraptır (beyt 5). Bu yüce deneyimi küçümsememek gerekir; zira en yüksekteki Ay, en alçaktaki dünyaya nasıl da inmektedir (beyt 6). Bu sarhoşluk, namazı vaktinden şaşırtacak kadar güçlüdür ve eğer kıskançlık olmasaydı, beden bile bu aşka tapardı (beyt 7). Gazel, bu sarhoş sevgilinin bir namaz safına katılması durumunda, kıblenin ve hatta Kabe'nin bile ona yöneleceği çarpıcı imgesiyle doruğa ulaşır (beyt 8).
Her beytin kendi sayfası vardır: çevirisi, şerhi, zor kelimeleri.
- G2583:1 آمد مه ما مستی دستی فلکا دستیمن نیست شدم باری در هست یکی هستی Geldi ayımız, bir sarhoşluk! El ver ey felek, el ver!Ben yok oldum nihayet, var olan bir varlığın içinde.Sevgilimiz bir sarhoşluk seli gibi geldi; ey gökyüzü, bu coşkuya katıl! Ben, o mutlak Varlık'ın içinde tamamen hiçliğe karıştım.
- G2583:2 از یک قدح و صد دل، او مست نمی‌گرددگر باده اثر کردی در دل تن از او رستی Bir kadehle ve yüzlerce gönülle sarhoş olmaz o;Eğer şarap tesir etseydi, beden ondan kurtulurdu gönülde.O ilahi sevgili, sıradan bir kadehle veya yüzlerce aşığın varlığıyla sarhoş olmaz. Eğer bu ilahi şarap kalbe tam etki etseydi, beden maddi bağlarından tamamen kurtulurdu.
- G2583:3 بار دگر آوردی زان می که سحر خوردیپر می‌دهیم گر نی این شیشه بنشکستی Yine getirdin seher vakti içtiğin o şaraptan;Eğer bu şişeyi kırmasaydın, kanatlanıp uçarız biz de.Seherde içtiğin o ilahi şaraptan bize de getirdin. Eğer sen bu şişeyi (bedeni/kalbi) kırmasaydın, biz de içindeki şarabın etkisiyle kanatlanıp uçarız.
- G2583:4 بر جام من از مستی سنگی زدی اشکستیاز جز تو گر اشکستی بودی که نپیوستی Sarhoşlukla kadehime bir taş vurdun, kırdın onu;Senden başkası tarafından kırılsaydı, birleşmezdi belki de.Sarhoşluk anında kadehimi (kalbimi) bir taşla vurdun ve kırdın. Eğer onu senden başka biri kırsaydı, asla eskisi gibi birleşmezdi; ama senin kırman bir lütuftur.
- G2583:5 زین باده چشید آدم کز خویش برون آمدگر مرده از این خوردی از گور برون جستی Adem bu şaraptan tattı da kendinden dışarı çıktı;Eğer bir ölü bundan içseydi, mezarından fırlayıp kalkardı.Hz. Adem, bu ilahi aşk şarabından tattığı için cennetten ve benliğinden çıktı. Bu şarap o kadar hayat vericidir ki, bir ölü içse mezarından dirilirdi.
- G2583:6 گر سیر نه ای از سر هین خوار و زبون منگردر ماه که از بالا آید به چه پستی Eğer baştan (canından) bıkmadıysan, sakın hor ve aşağılık bakma,O Ay'a ki, yücelerden nasıl bir alçaklığa iniyor.Eğer canını feda etmeye hazır değilsen, yücelerden bu aşağı dünyaya inen o Ay'a (ilahi tecelliye) sakın küçümseyerek bakma.
- G2583:7 ای برده نمازم را از وقت چه بی‌باکیگر رشک نبردی دل تن عشق پرستستی Ey namazımı vaktinden alan, bu ne cüretkârlık!Eğer kıskançlık olmasaydı, beden de aşka tapardı.Ey varlığıyla bana namazın vaktini unutturan sevgili, bu ne pervasızlıktır! Eğer ruhun kıskançlığı olmasaydı, ten bile bu ilahi aşka secde ederdi.
- G2583:8 آن مست در آن مستی گر آمدی اندر صفهم قبله از او گشتی هم کعبه رخش خستی O sarhoş, o sarhoşlukla eğer safa girseydi,Hem kıble ondan yana dönerdi, hem Kâbe yüzünü ona sürerdi.Eğer o ilahi sarhoşluk içindeki sevgili namaz safına katılsaydı, hem kıble yönünü ona çevirir hem de Kâbe'nin kendisi ona yüzünü sürerek saygı gösterirdi.
ganjoor: sh2583 · public domain