Dîvân-ı Şems› Gazel 2584 ← önceki · sonraki →
Dîvân-ı Şems · G2584 · 10 beyit
غزل شمارهٔ ۲۵۸۴
Bu gazel, tasavvuftaki "mestî" yani ilahi aşk sarhoşluğu halini merkezine alır. Şair, kendisinin de içinde olduğu bir grup arifin, bu sarhoşlukla dünyadan gizlenip kendi içlerinde nasıl tek bir ruha dönüştüklerini anlatarak başlar (beyt 1). Bu hal, dünyadan ve candan vazgeçip, Sevgili'nin sırrıyla sessizce hemhal olmaktır (beyt 2). Şair, bu halvete çekilmiş haldeyken Sevgili'ye seslenir ve ondan bir el uzatmasını, bir işaret vermesini ister, çünkü bu sarhoşluk hali O'nun eseridir (beyt 3). Bu yolda ilerlemenin şartı, benliği terk edip "yokluğa" ve "alçakgönüllülüğe" aşık olmaktır; öyle ki bütün dünyevi yücelikler bu alçakgönüllülüğün ayağının tozu olur (beyt 4). Bu noktada şair, henüz benliğine hapsolmuş olanlara, özellikle de kendini bir şey sanan "şeyh"e seslenir: kendinden kurtulmadıkça özgürleşemezsin der (beyt 5). Sonra tekrar Sevgili'ye dönerek, ona gösterdiği o eşsiz güzelliği ve lütfu başkalarından gizlemesini, kendine özel kılmasını rica eder (beyt 6) ve dünkü gibi ansızın ortadan kaybolarak kendilerini bir yanılgı içinde bırakmamasını tembihler (beyt 7). Zaten Sevgili artık gözle görülen bir suret değil, gönül evine yerleşmiş bir özdür (beyt 8). Onun varlığı, akla sükûnet, yaralılara ise şifa olur (beyt 9). Gazel, şairin kendi gönlüne seslenişiyle biter: Bu sözlerle ne arıyorsun? Eğer bu oltadan (dünyevi bağlardan) kurtulmak istiyorsan, o denizin derinliklerine dalmalısın.
Her beytin kendi sayfası vardır: çevirisi, şerhi, zor kelimeleri.
- G2584:1 ماییم در این گوشه پنهان شده از مستیای دوست حریفان بین یک جان شده از مستی Biz bu köşede sarhoşluktan gizlenmişiz.Ey dost, bak meclis arkadaşlarına, sarhoşluktan tek bir can olmuşlar.Biz arifler, ilahi aşkın verdiği sarhoşlukla bir köşeye çekilmiş, kendimizi gizlemiş durumdayız. Ey Sevgili, bu meclisteki dostların nasıl bu sarhoşluk içinde eriyip tek bir ruh haline geldiğini gör.
- G2584:2 از جان و جهان رسته چون پسته دهان بستهدم‌ها زده آهسته زان راز که گفتستی Candan ve cihandan geçmiş, fıstık gibi ağzı kapalı,Sessizce nice demler vurmuşuz, senin o söylediğin sırdan.Senin bize açtığın o ilahi sır sayesinde, hem canımızdan hem de dünyadan vazgeçtik; tıpkı ağzı kapalı bir fıstık gibi o sırrı içimizde saklayarak sessizce nice manevi sohbetler ettik.
- G2584:3 ماییم در این خلوت غرقه شده در رحمتدستی صنما دستی می‌زن که از این دستی Biz bu halvethanede rahmete gark olmuşuz.Bir el, ey sanem, bir el uzat, zira sen bu eldensin.Biz bu yalnızlık ve ibadet köşesinde ilahi rahmet denizine batmış durumdayız. Ey put kadar güzel Sevgili, bize bir el uzat, yardım et; çünkü bu halimiz sendendir ve sen de bizim gibisin, bu yoldansın.
- G2584:4 عاشق شده بر پستی بر فقر و فرودستیای جمله بلندی‌ها خاک در این پستی Alçaklığa aşık olmuş, yokluğa ve aşağıda olmaya.Ey bütün yükseklikler, bu alçaklığın kapısındaki toprak olun!Bizler, benliği terk edip alçakgönüllülüğe, fakirliğe ve hiçliğe aşık olduk. Öyle ki, dünyadaki bütün makamlar ve yücelikler, bizim seçtiğimiz bu manevi alçaklığın önünde değersiz birer toprak zerresidir.
- G2584:5 جز خویش نمی‌دیدی در خویش بپیچیدیشیخا چه ترنجیدی بی‌خویش شو و رستی Kendinden başkasını görmüyordun, kendi içine dolanmıştın.Ey şeyh, ne diye surat astın? Kendinden kurtul da özgürleş.Ey kendi benliğine hapsolmuş, kibrine sarılmış şeyh! Sadece kendini görüyor, kendi etrafında dönüyordun. Bu yüzden mi böyle somurtkansın? Eğer gerçek kurtuluşu istiyorsan, benliğini terk etmelisin.
- G2584:6 بربند در خانه منمای به بیگانهآن چهره که بگشادی و آن زلف که بربستی Kapa evin kapısını, yabancıya gösterme,O açtığın yüzü ve o bağladığın zülfü.Ey Sevgili! Bize lütfettiğin o tecelliyi, o güzelliği ve o celal anını (zülf) başkalarına, bu sırra yabancı olanlara gösterme; bu hal aramızda kalsın.
- G2584:7 امروز مکن جانا آن شیوه که دی کردیما را غلطی دادی از خانه برون جستی Bugün yapma, canım, o dün yaptığın tavrı.Bizi bir yanılgıya düşürdün, evden fırlayıp gittin.Ey can Sevgili, lütfen dün yaptığın gibi bugün de aniden ortadan kaybolma. Dün bizi bir tecelli yanılgısı içinde bırakıp ansızın kendini gizlemiştin.
- G2584:8 صورت چه که بربودی در سر بر ما بودیبرخاستی از دیده در دلکده بنشستی Suret ne ki? Sen onu alıp götürdüğünde, başımızdaki sır idin.Gözden kalktın, gönül evine oturdun.Senin görünen suretinin bir önemi yok; sen görünmez olduğunda bile aklımızdaki ve ruhumuzdaki en yüce sırdın. Artık dışsal olarak gözümüzün önünden çekildin ve kalbimizin merkezine yerleştin.
- G2584:9 شد صافی بی‌دردی عقلی که توش بردیشد داروی هر خسته آن را که توش خستی Tortusuz bir sâfîliğe dönüştü, senin alıp götürdüğün akıl.Her yorgunun ilacı oldu, senin yaraladığın kişi.Senin ilahi aşkınla bizden alıp götürdüğün o cüzi akıl, her türlü kirden arınıp saf bir hale geldi. Senin aşkınla yaraladığın aşık ise, diğer bütün dertliler için bir şifa kaynağına dönüştü.
- G2584:10 ای دل بر آن ماهی زین گفت چه می‌خواهیدر قعر رو ای ماهی گر دشمن این شستی Ey gönül, o Ay'a bu sözlerle ne demek istersin?Ey balık, denizin dibine git, eğer bu oltanın düşmanıysan.Ey gönlüm! O Ay gibi parlak Sevgili'ye bu sözlerle neyi anlatmaya çalışıyorsun? Eğer bu dünyaya ait bağlardan ve sınırlardan (olta) gerçekten kurtulmak istiyorsan, bir balık gibi ilahi aşk denizinin derinliklerine dalmalısın.
ganjoor: sh2584 · public domain