پڑھیے› دفتر ۱› اس حدیث کی بیان میں کہ بے شک تمہارے رب کے لیے تمہارے زمانے کے دنوں میں خاص رحمتیں ہیں، خبردار ان کی طرف متوجہ ہو جاؤ› بیت ۲۰۱۷
M1:2017 — که همینی در غم و شادی و بس / ای عدم کو مر عدم را پیش و پس
M1:2017
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
اگر خود را فقط همین جسم محدود بدانی که اسیر غم و شادی است، از حقیقت خود که مانند «عدم» فراتر از زمان و مکان است، غافل ماندهای.
این بیت، خطاب به انسانی است که هویت خود را با جسم و حالات روانیاش یکی میداند. مولانا میگوید چنین فردی با دیدی کوتاه و سطحی (کوتهنظر)، گمان میکند که وجودش خلاصه میشود در همین تن که گاهی شاد است و گاهی غمگین.
در مصرع دوم، مولانا او را با عبارت «ای عدم» مورد خطاب قرار میدهد تا حقیقت اصلی و بینهایت او را یادآوری کند. «عدم» در اینجا به معنای نیستی نیست، بلکه به معنای آن مرتبه از وجود است که از صفات و محدودیتهای جهان مادی، مانند زمان (پیش و پس) و مکان (زیر و بالا)، پاک و مبراست. این همان «ذات جان روشن» است که در بیتهای قبل به آن اشاره شد. سؤال «کو مر عدم را پیش و پس؟» یک پرسش انکاری است؛ یعنی برای آن حقیقت بیزمان، گذشته و آیندهای وجود ندارد. بنابر این، مولانا از انسان میخواهد که از این هویت محدود و زندانی در زمان فراتر رود و به اصل بیزمان و بیمکان خود بازگردد.
- عدم
- در اینجا به معنای نیستی نیست، بلکه اشاره به مرتبهای از وجود است که فراتر از زمان، مکان و تعینات مادی است؛ حقیقت باطنی و الهی انسان.
- کو
- کجاست؟
- مر
- حرفی که در فارسی قدیم برای تأکید یا مفعول به کار میرفت و امروزه کاربرد ندارد. در اینجا «مر عدم را» یعنی «عدم را» یا «برای عدم».
- پیش و پس
- گذشته و آینده؛ ابعاد زمان که ویژگی جهان مادی است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.