M1:483 — در یکی گفته ‌بکُش‌ باکی مدار / تا عوض بینی نظر را صد هزار

此节诗句出自一个故事：一位奸诈的维齐尔为了从内部瓦解基督教，伪造了许多互相矛盾的《福音》教义。他告诉一些人要珍视“视野”（نظر），即理性与感官认知，视之为引导之烛（M1:481）。

然而，在这节诗句中，他提出了截然相反的命令：“熄灭它吧，不必畏惧”。这里的“它”指的就是前文提到的那支“视野之烛”。这代表了一种核心的苏菲思想：为了获得更高层次的、源自神圣的“真知”（معرفت），人必须超越并“杀死”有限的、基于感官和逻辑推理的“小我”视野。这种“死亡”并非毁灭，而是一种转化。鲁米用“十万之光作为回报”来描绘这种转化带来的巨大收获：放弃狭隘的个体认知，将换来无限广阔的神圣视野。

维齐尔的阴谋在于，他将这些深刻但看似矛盾的灵性教诲断章取义地抛给不同派别，让他们陷入无休止的争论与冲突，从而摧毁他们的信仰团体。鲁米借此说明，真理的不同面向若被孤立和绝对化，就会成为纷争的根源。

این بیت بخشی از سخنان وزیر مکّاری است که برای گمراه کردن مسیحیان، آموزه‌های معنوی متضاد را کنار هم می‌چیند. در ابیات قبلی، او از قولی نقل می‌کند که نباید «شمع نظر» (نماد عقل و ادراک بشری) را خاموش کرد. اما بلافاصله در این بیت، آموزه‌ای کاملاً مخالف را بیان می‌کند: این شمع را بکش و نترس، زیرا در ازای از دست دادن این نور محدود، به روشنایی و بصیرتی صدها هزار برابر دست خواهی یافت.

این تناقض‌گویی عمدی است تا شنونده را سردرگم کند. با این حال، خودِ این ایده (فدا کردن عقل جزئی برای رسیدن به شهود و معرفت الهی) یکی از مفاهیم بنیادین در عرفان است. مولانا در اینجا به این اصل پارادوکسیکال اشاره می‌کند که گاهی برای رسیدن به یک مرتبهٔ بالاتر از وجود و آگاهی، باید داشته‌های فعلی خود را قربانی کرد. این «کشتن» به معنای نابود کردن نیست، بلکه به معنای فراتر رفتن از محدودیت‌های عقل استدلالی و حواس ظاهری است تا راه برای دریافت‌های قلبی و اشراقی باز شود. بیت بعدی نیز این معنا را تأیید می‌کند که با این «کشتن»، «شمع جان» فروزان‌تر می‌شود.