بخش ۲ - هلال پنداشتن آن شخص خیال را در عهد عمر رضی الله عنه
欧麦尔（愿主喜悦之）时代，那人将幻象误认为新月
- M2:112 ماه روزه گشت در عهد عمربر سر کوهی دویدند آن نفر 欧麦尔哈里发在位期间，斋月来临，众人争相跑上山顶，翘首以盼。在第二任哈里发欧麦尔的时代，为了观测标志斋月开始的新月，一群人跑到了山顶上。
- M2:113 تا هلال روزه را گیرند فالآن یکی گفت ای عمر اینک هلال 为将斋月新月视作吉兆，一人高呼：欧麦尔啊，看那新月！为了寻觅象征斋戒开始的新月，人群中有一个人兴奋地向哈里发欧麦尔（‘Umar）宣称自己看到了。
- M2:114 چون عمر بر آسمان مه را ندیدگفت کین مه از خیال تو دمید 当欧麦尔在天上不见月影，便说：这月亮源自你的幻听。在这则故事里，哈里发欧麦尔（'Umar）对那个声称看见新月的人说，你看到的月亮并非真实存在，而是你自身想象力的产物。
- M2:115 ورنه من بیناترم افلاک راچون نمی‌بینم هلال پاک را 若非如此，我于天界看得更清，怎会不见那皎洁的新月？哈里发欧麦尔反驳那个声称看见新月的人，他说：“我的视力比你好，如果天上真有月亮，我怎么会看不见呢？”
- M2:116 گفت تر کن دست و بر ابرو بمالآنگهان تو در نگر سوی هلال 他道：“且将手浸湿，再把眉毛拂拭，然后你再举目，向着新月凝视。”欧麦尔哈里发对那个声称看见新月的人说：先把你的手弄湿，擦一擦眉毛，然后再抬头看天上的新月。
- M2:117 چونکه او تر کرد ابرو، مه ندیدگفت ای شه نیست مه شد ناپدید 他既把眉毛沾湿，便不见月亮；便道：“君王啊，月亮没了，它已消亡。”当那人遵照吩咐，用水擦拭眉毛后，他之前看到的“新月”便消失了，他随即向欧麦尔禀报月亮不见了。
- M2:118 گفت آری موی ابرو شد کمانسوی تو افکند تیری از گمان 答曰：「诚然，一根眉毛弯如弓，向你射出了一支猜忌之箭。」哈里发欧麦尔解释说，一根弯曲的眉毛欺骗了你的视觉，让你把幻象当作了真实的新月。
- M2:119 چون یکی مو کژ شد، او را راه زدتا به‌دعوی لاف‌ِ دید‌ِ ماه زد 一根毫毛弯曲，便将他引入歧途，以至他妄称，自己看见了新月。一个微小的内在缺陷或错觉，就足以误导一个人，让他自以为见到了真相，并为此夸耀。
- M2:120 موی کژ چون پردهٔ گردون بودچون همه اجزات کژ شد، چون بوَد؟ 一根弯曲的毛发，便能遮蔽整个天穹；倘若你的全身都已弯曲，那又将如何？仅仅一个内在的微小扭曲，就足以歪曲你对整个世界的感知。如果你的整个存在都已偏离正道，你又怎能正确地看待任何事物呢？ ❋
- M2:121 راست کن اجزات را از راستانسر مکش ای راست‌رو ز آن آستان 汝当以正直之人校正自身，行正道者，切莫远离那门槛。此节诗告诫说，要想纠正自身的歪曲和错觉，就必须亲近那些真正正直、有见地的人，绝不能背离他们的教导和陪伴。
- M2:122 هم ترازو را ترازو راست کردهم ترازو را ترازو کاست کرد 是天平校准了天平，也是天平折损了天平。在此语境中，这句诗的意思是：一个准确的、标准的天平可以校准另一个天平，但一个有偏差的天平也会让另一个与之对齐的天平变得不准。同理，正直的同伴能使你正直，而与不正之人为伍则会使你偏颇。
- M2:123 هر که با ناراستان هم‌سنگ شددر کمی افتاد و عقلش دنگ شد 与不直者为伍，与之同秤衡量，终会陷入亏损，理智昏聩迷惘。在本诗的语境中，这句诗在说：任何与品行不端、心术不正的人为伍，都会受到他们的负面影响，不仅自身价值会减损，判断力也会变得混乱。
- M2:124 رو اشداء علی‌الکفار باشخاک بر دلداری اغیار پاش 去吧，要“对不信者严厉”；对“外人”的温情，只管扬撒尘土。这句诗劝诫求道者，要坚决地与那些让你偏离正道的人和事划清界限，不要试图去讨好或维系那些会损害你灵性成长的关系。
- M2:125 بر سر اغیار چون شمشیر باشهین مکن روباه‌بازی شیر باش 对待外人要如利剑出鞘，莫学狐狸狡诈，当如雄狮咆哮。在对待那些与你的信仰和道路不相容的人时，要像狮子一样坚定、勇敢、毫不妥协，不要像狐狸一样狡猾和怯懦。
- M2:126 تا ز غیرت از تو یاران نسکلندزانکه آن خاران عدو این گلند 以免朋友们因你的热忱而离去，须知那些荆棘，正是这些玫瑰的仇敌。你必须对真理的敌人保持严厉，这样你的灵性同伴们才不会因为你对敌友不分而感到被背叛，从而离开你。
- M2:127 آتش اندر زن به گرگان چون سپندزانکه آن گرگان عدو یوسفند 如野芸般，将众狼投入烈火焚烧，因那群恶狼，正是优素福的仇家。你要像烧野芸籽一样，坚决而彻底地驱逐那些伪装成朋友的恶人，因为他们是你内在神圣本质（优素福）的敌人。
- M2:128 «جان بابا» گویدت ابلیس هینتا به دَم بفریبدت دیو لعین 魔鬼（伊卜劣厮）对你甜言蜜语，声声“亲爱的”，那受诅咒的恶魔，只为用花言巧语将你欺骗。这句诗警告说，邪恶势力会用亲昵诱人的话语来迷惑你，其真实意图是欺骗和毁灭。
- M2:129 این چنین تلبیس با بابات کردآدمی را این سیه‌رخ مات کرد 他就是这样对你的父亲施展骗术，这个黑脸的家伙叫亚当无路可走。这节诗是说，魔鬼（易卜劣厮）正是用这种欺骗的伎俩，诱使了你的始祖亚当，并最终战胜了他。
- M2:130 بر سر شطرنجْ چُست است این غرابتو مبین بازی به چشم نیم‌خواب 这乌鸦在棋盘之上，棋艺精湛；你切莫睡眼惺忪，漫不经心地观战。撒旦（Iblis）是欺骗大师，你必须保持最高警惕，否则就会在他的游戏中输掉一切。
- M2:131 زانکه فرزین‌بندها داند بسیکه بگیرد در گلویت چون خسی 他深谙无数种“后”的走法，能像一根芒刺，卡住你的喉咙。这句诗警告说，魔鬼的欺骗手段非常高明，就像一位象棋大师，他的策略能像一根芒刺一样让你陷入困境，难以摆脱。
- M2:132 در گلو ماند خس او سال‌هاچیست آن خس، مِهر جاه و مال‌ها 他设的草屑，在你喉中留存多年；那草屑是什么？是对权位和财富的爱恋。鲁米在此明确指出，魔鬼用来诱捕我们的“草屑”，就是我们内心对世俗权力和物质财富的欲望。
- M2:133 مال خس باشد چو هست ای بی‌ثباتدر گلویت مانع آب حیات 哦，善变之人，财富乃是那根草芥，它哽在你的喉中，阻断了生命之水。这句诗直接点明：对于心性不定的人来说，财富就像一根卡在喉咙里的草，阻碍你获得真正的精神生命。
- M2:134 گر برد مالت عدوی پر فنیره‌زنی را برده باشد ره‌زنی 倘若狡猾的仇敌夺走你的财富，不过是一个强盗洗劫了另一个强盗。如果一个世俗的敌人（如小偷）夺走了你的世俗财富，那其实是一个强盗（小偷）抢劫了另一个更危险的强盗（财富本身）。