بخش ۱۲۶ - مخلص ماجرای عرب و جفت او
阿拉伯人及其妻子故事的精髓
- M1:2623 ماجرای مرد و زن را مَخلَصیباز می‌جوید درون مُخلِصی 一位纯净者内心寻求的，是那夫妻故事中的解脱之道。这句诗说，一个真诚的求道者（mukhliṣ）会在前面那个夫妻争吵的故事中，寻求解脱（makhlaṣ）的寓意。
- M1:2624 ماجرای مرد و زن افتاد نقلآن مثال نفس خود می‌دان و عقل 男女的故事已然讲述，当知其喻示你的“本我”与“理智”。这首诗明确指出，前面讲述的阿拉伯人和他妻子的故事，实际上是一个寓言，象征着人类内在的“本我”（较低的自我，Nafs）与“理智”（ʿAql）之间的冲突。
- M1:2625 این زن و مردی که نفسست و خردنیک بایستست بهر نیک و بد 这为妻为夫的，是本我与心智，为善为恶，两者皆不可或缺。在此，鲁米将故事中的夫妻比作人的本我（nafs）与理智（‘aql），并指出这两种内在力量——无论善恶——对于人生的历程都是必需的。
- M1:2626 وین دو بایسته درین خاکی‌سراروز و شب در جنگ و اندر ماجرا 这尘世客栈中的两位必需品，日夜不休，总在争执与纷争里。在这尘世间，灵魂（纳夫斯）与理智（阿格勒）这两股力量虽然必不可少，却永远处于无休止的冲突和纠葛之中。
- M1:2627 زن همی‌خواهد حویج خانگاهیعنی آب رو و نان و خوان و جاه 妻子总想要世俗的供给，也就是脸面、面包、宴席和官阶。在这则寓言里，妻子代表追求世俗物质与社会地位的“肉身之我”（nafs），她索求的是尘世的安稳与虚荣。
- M1:2628 نفس همچون زن پی چاره‌گریگاه خاکی گاه جوید سروری 纳夫斯如妇人，总在寻计谋，时而卑微如尘，时而欲为首。在此寓言中，鲁米将人内在的“纳夫斯”（Nafs，即世俗自我或低我）比作那位妻子，指出它总是摇摆于两个极端：时而表现得卑贱顺从，时而又渴望掌控一切、占据主导地位。
- M1:2629 عقل خود زین فکرها آگاه نیستدر دماغش جز غم الله نیست 理智对这些念头浑然不觉，它头脑里只有对安拉的忧思。与追逐世俗琐事的“自我”（Nafs）不同，“理智”（‘Aql）完全不关心这些俗务，它唯一专注的是与神相关的事务。
- M1:2630 گرچه سِرّ قصه این دانه‌ست و دامصورت قصه شنو اکنون تمام 故事的奥秘虽是那谷粒与罗网，且请先听我把故事的样貌讲完。虽然这个故事的核心寓意是关于灵魂的诱惑（谷粒）与陷阱（罗网），但现在请先完整地听完故事本身的形式。
- M1:2631 گر بیان معنوی کافی شدیخلق عالم عاطل و باطل بدی 倘若义理的阐述已然足够，世间万物的创造便属虚妄无由。如果仅凭抽象的内在义理就足以传达真理，那么整个有形世界的存在，包括我们的身体和行为，都将是多余且毫无意义的。
- M1:2632 گر محبت فکرت و معنیستیصورت روزه و نمازت نیستی 若爱仅是思想与真义，你便不会有斋戒与礼拜的形式。如果对上帝的爱仅仅是一种内在的情感或抽象的理念就足够了，那么也就不需要斋戒和礼拜这些外在的宗教仪式了。
- M1:2633 هدیه‌های دوستان با همدگرنیست اندر دوستی الا صور 朋友之间，馈赠的礼物，于友谊中，无非是表象。朋友间交换礼物，其价值不在于礼物本身，而在于礼物作为一种外在形式，证明了内在深藏的情谊。
- M1:2634 تا گواهی داده باشد هدیه‌هابر محبتهای مضمر در خفا 如此，赠礼便可作出见证，为了那深藏于隐秘的爱。礼物这样的外在形式是必需的，因为它们是内在情感的证明，能为那看不见的爱作证。
- M1:2635 زانک احسانهای ظاهر شاهدندبر محبتهای سر ای ارجمند 因为外在的善举是见证，见证着内在的爱，哦，可敬的人。尊贵的朋友啊，外在可见的善行与礼物，正是内在隐藏爱意的明证。
- M1:2636 شاهدت گه راست باشد گه دروغمست گاهی از می و گاهی ز دوغ 你的凭证，时而为真，时而为假；醉酒的人，时而是因醇酒，时而是因酸奶。外在的行为有时能真实反映内在的情感，但有时也会骗人，就像醉态可能是真醉，也可能是装出来的。
- M1:2637 دوغ خورده مستیی پیدا کندهای هوی و سرگرانیها کند 饮酸奶者亦显酩酊之态，喧哗吵闹，头重脚轻。在此语境中，这句诗的意思是：正如喝了酸奶的人可以模仿醉酒的吵闹行为，虚伪的人也能通过外在的宗教仪式，伪装出内在的灵性狂喜。
- M1:2638 آن مرایی در صیام و در صلاستتا گمان آید که او مست ولاست 伪善者斋戒、礼拜，无非作秀；好让人误以为，他沉醉于圣爱。伪善者模仿虔诚的宗教仪式，是为了让别人误以为他拥有真正的灵性境界，就像一个喝了酸奶的人假装自己是因佳酿而醉。
- M1:2639 حاصل افعال برونی دیگرستتا نشان باشد بر آنچ مضمرست 外在行为自有其另一番功用，旨在作为内在隐秘状态的表征。外在的行为（如祈祷、赠礼）之所以重要，是因为它们可以作为内在情感（如虔诚、爱）的标志或证据。
- M1:2640 یا رب این تمییز ده ما را بخواستتا شناسیم آن نشان کژ ز راست 主啊，請應允我們的祈求，賜予我們這份明辨，好讓我們能從筆直中，認出那彎曲的跡象。在這段經文的結尾，魯米祈求上帝賜予信徒一種洞察力，使他們能夠分辨出真正發自內心的虔誠與虛偽的虔誠表演。
- M1:2641 حس را تمییز دانی چون شودآنک حس ینظر بنور الله بود 你可知感官如何获得分辨之力？唯有当它借真主之光去观看时。真正的分辨能力，并非来自普通的感官，而是源于一种被神圣之光所启迪的内在洞察力。
- M1:2642 ور اثر نبود سبب هم مظهرستهمچو خویشی کز محبت مخبرست 即便不见其果，其因本身已是彰显；犹如亲缘关系，它自身便诉说着爱。在此语境下，这句诗是说：即便没有外在的行为（果）来证明，内在的原因（如爱或亲情）本身就是一种显现，足以说明一切。
- M1:2643 نبود آنک نور حقش شد اماممر اثر را یا سببها را غلام 真主之光既为其伊玛目，便不再是“因”或“果”的奴仆。当一个人被真主之光（内在的洞见）所引导时，他便不再受缚于外在的表象（“果”）或世俗的因果链条（“因”）。
- M1:2644 یا محبت در درون شعله زندزفت گردد وز اثر فارغ کند 或者，真爱在心底燃起火焰，变得丰盈，便不再需要外在的彰显。当内心真正的爱变得强大而炽热时，它就不再需要通过外在的行动或迹象来证明自身的存在了。
- M1:2645 حاجتش نبود پی اعلام مهرچون محبت نور خود زد بر سپهر 真愛無需宣告它的恩情，因愛的光芒已直射天穹。當內在的愛達到極致時，它無需任何外在的行為或標誌來證明自己，因為它的光輝本身就足以照亮一切。
- M1:2646 هست تفصیلات تا گردد تماماین سخن لیکن بجو تو والسلام 若要详尽阐述，方能圆满；但你且去寻觅，言尽于此。鲁米说，关于内在真实与外在表象的议题，还有很多细节可以探讨，但现在暂且打住，鼓励读者亲自去追寻其真谛。
- M1:2647 گرچه شد معنی درین صورت پدیدصورت از معنی غریبست و بعید 尽管意义经由形式而显现，形式与意义却依然陌生而遥远。这句诗在说，虽然内在的实相（意义）必须通过外在的形态（形式）来表达，但形式本身永远无法完全捕捉或等同于它所指向的那个深层实相。
- M1:2648 در دلالت همچو آبند و درختچون بماهیت روی دورند سخت 在指引上，它們如水與樹木；若探究其本質，則相去甚遠。外在形式（如水和樹）可以指向內在實相，但形式本身與實相的本質是截然不同的。
- M1:2649 ترک ماهیات و خاصیات گوشرح کن احوال آن دو ماه‌رو 且把本质与属性放一旁，请为我们讲述那对月貌鸳鸯。鲁米在此处中断了抽象的哲学讨论，直接告诉读者：让我们放下对事物本质的空谈，回到那对夫妇的故事中去吧。