पढ़िएदफ़्तर 3

दफ़्तर 3 · 4809 शेर · 228 खंड

دفتر سوم

Book III

دیباچهٔ دفتر سوم · عربی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ الحِکَمُ جُنُودُ الله یُقَوِّی بِها اَرواحُ الْمُریدینَ، یُنَزِّهُ عِلْمَهُم عَنْ شائِبَةِ الْجَهْلِ وَعَدْلَهُم عَنْ شائِبَةِ الظُّلْمِ وَ جُودَهُمْ عَنْ شائِبَةِ الرِّیاءِ وَ حِلْمَهُمْ عَنْ شائِبَةِ السَّفَهِ، وَ یُقَرِّبُ اِلَیْهِمْ ما بَعُدَ عَنْهُم مِنْ فَهْمِ الْاخِرَةِ، وَیُیَسِّرُ لَهُمْ ما عَسُرَ عَلَیْهِمْ مِنَ الطّاعَةِ وَ الْاِجْتِهادِ، وَ هِیَ مِنْ بَیِّناتِ الْاَنْبیاءِ وَدَلائِلِهِمْ، تُخْبِرُ عَنْ اَسرارِ اللهِ وَ سُلطانِهِ المَخصُوصِ بِالعارِفینَ وَ اِدارَتِهِ اَلفَلَکَ النُّورانِیَّ الرَّحمانِیَّ الدُرِّیَّ الحاکِمَ عَلَی الفَلَکِ الدُّخانِیّ الکُرِیّ، کَما اَنَّ العَقلَ حاکِمٌ عَلَی الصُّوَرِ التُّرابِیَّةِ وَ حَواسِّهَا الظّاهِرَةِ وَ الباطِنَةِ فَدَوَرانُ ذلِکَ الفَلَکِ الرُّوحانِیّ حاکِمٌ عَلَی الفَلَکِ الدُّخانِیّ وَ الشُّهُبِ الزّاهِرَةِ وَ السُّرُجِ المُنیرَةِ وَ الرِّیاحِ المُنشَئَةِ وَ الاَراضِی المَدحیَّةِ وَ المِیاهِ المُطَّرِدَةِ. نَفَعَ اللهُ بِها عِبادَهُ وَ زادَهُم فَهماً. وَ اِنَّما یَفهَمُ کُلُّ قاریٍ عَلی قَدرِ نُهیَتِةِ وَ یَنسُکُ النّاسِکُ عَلی قَدرِ قُوَّةِ اِجتِهادِةِ وَ یُفتِی المُفتی مَبلَغَ رَأیِهِ وَ یَتَصَدَّقُ المُتَصَدِّقُ بِقَدرِ قُدرَتِهِ وَ یَجُودُ الباذِلُ بِقَدرِ مَوجُودِهِ وَ یَقتَنِی المَجُودُ عَلَیهِ ما عَرَفَ مِن فَضلِهِ وَ لکِن مُفتَقِدُ الماءِ فِی المَفازَةِ لا یَقصُرُ بِهِ عَن طَلَبِهِ مَعرِفَتُهُ ما فِی البِحارِ وَ یَجِدُّ فی طَلَبِ ماءِ هذِهِ الحَیاةِ قَبلَ اَن یَقطَعَهُ المَعاشُ بِالاِشتِغالِ عَنهُ و تُعَوِّقَهُ العِلّةُ و الحاجَة وَ تَحُولَ الاَغراضُ بَینَهُ وَ بَینَ ما یَتَسَرَّعُ اِلَیهِ وَ لَن یُدرِکَ العِلمَ مؤثِرُ هَوًی وَ لا راکِنٌ اِلی دَعَةٍ وَ لا مُنصَرِفٌ عَن طَلَبِهِ وَ لا خائِفٌ عَلی نَفْسِهِ وَ لا مُهتَمٌّ لِمَعیشَتِهِ اِلا اَن یَعُوذَ بِاللهِ وَ یُؤثِرَ دینَهُ عَلی دُنیاهُ وَ یَاخُذَ مِن کَنزِ الحِکمَةِ الاَموالَ العَظیمَةَ الَّتی لا تُکسَدُ وَ لا تُورَثُ میراثَ الاَموالِ وَ الاَنوارَ الجَلیلَةَ و الجَواهِرَ الکَریمَةَ وَ الضّیاعَ الثَّمینَةَ، شاکِراً لِفَضلِهِ مُعَظِّمًا لِقَدرِهِ مُجَلِّلاً لِخَطَرِهِ. وَ یَستَعیذَ بِاللهِ مِن خَساسَةِ الحُظُوظِ وَ مَن جَهلٍ یَستَکثِرُ القَلیلَ مِمّا یَری فی نَفسِهِ وَ یَستَقِلُّ الکَثیرَ العَظیمَ مِن غَیرِهِ وَ یُعجَبُ بِنَفسِهِ بِما لَم یَأذَن لَهُ الحَقُّ. وَ عَلی العالِم الطّالِبِ اَن یَتَعَلَّمَ ما لَم یَعلَم و اَن یُعَلِّمَ ما قَد عَلِمَ و یَرفُقَ بِذَوِی الضَّعفِ فِی الذِّهنِ وَلا یُعجَبَ مِن بَلادَةِ اَهلِ البَلادَةِ وَلا یُعَنِّفَ عَلی کَلیلِ الفَهمِ، کَذلِک کنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَیکُم سُبحانَهُ وَ تَعالی عَن اَقاویلِ المُلحِدینَ وَ شِرکِ المُشرِکینَ وَ تَنقیصِ النّاقِصینَ وَ تَشبیهِ المُشَبِّهینَ وَ سُوءِ اَوهامِ المُتَفَکِّرینَ وَ کَیفیّاتِ المُتَوَهِّمینَ، وَ لَه الحَمدُ وَ المَجدُ عَلی تَلفیقِ الکِتابِ المَثنَویِّ الاِلهِیِّ الرَّبانیِّ وَ هُوَ المُوَفِّقُ وَالمُفضِّلُ وَ لَهُ الطَّولُ وَ المَنُّ لا سِیَّما عَلی عِبادِهِ العارِفینَ. یرِیدُونَ لِیطْفَؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ کرِهَ الْکافِرُونَ، انّا نحن نزَّلنا الذِّکر و انّا له لحافِظون، فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ ما سَمِعَهُ فَإِنَّما إِثْمُهُ عَلَی الَّذِینَ یبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ.

या अपनी भाषा में पढ़िए:

उपलब्ध
❋ ❋ ❋
  1. 001 بخش ۱ - سر آغازशुरुआत 68 शेर
  2. 002 بخش ۲ - قصهٔ خورندگان پیل‌بچه از حرص و ترک نصیحت ناصحलालच के कारण हाथी के बच्चे को खाने वालों और सलाह देने वाले की सलाह न मानने की कहानी 36 शेर
  3. 003 بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیل‌بچگانहाथी के बच्चों को परेशान करने वालों की कहानी का शेष भाग 33 शेर
  4. 004 بخش ۴ - بازگشتن به حکایت پیلहाथी के वृत्तांत पर वापसी 34 शेर
  5. 005 بخش ۵ - بیان آنک خطای محبان بهترست از صواب بیگانگان بر محبوبयह वर्णन कि प्रेमियों की ग़लतियाँ प्रिय के प्रति अजनबियों की सही बातों से बेहतर हैं 8 शेर
  6. 006 بخش ۶ - امر حق به موسی علیه السّلام که مرا به دهانی خوان کی بدان دهان گناه نکرده‌ایअल्लाह का मूसा (अलैहिस्सलाम) को आदेश कि मुझे ऐसे मुँह से पुकारो जिससे तुमने गुनाह न किया हो 9 शेर
  7. 007 بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق استयह वर्णन कि 'अल्लाह' कहना अल्लाह के 'लब्बैक' कहने का ही सार है 47 शेर
  8. 008 بخش ۸ - فریفتن روستایی شهری را و به دعوت خواندن، به لابه و الحاح بسیارएक देहाती का शहरी को धोखे से दावत पर बुलाना, बहुत मिन्नतें और ज़िद करके 46 शेर
  9. 009 بخش ۹ - قصهٔ اهل سبا و طاغی کردن نعمت ایشان را و در رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفاसबाईयों की कहानी और नेमतों का उन्हें अहंकारी बनाना और अहंकार व कृतघ्नता की बुराई का उन पर आ पड़ना और शुक्र व वफ़ादारी की फ़ज़ीलत का बयान 16 शेर
  10. 010 بخش ۱۰ - جمع آمدن اهل آفت هر صباحی بر در صومعهٔ عیسی علیه السلام جهت طلب شفا به دعای اوईसा (अलैहिस्सलाम) के मठ के दरवाज़े पर हर सुबह आफ़तज़दा लोगों का उनकी दुआ से शिफ़ा पाने के लिए जमा होना 66 शेर
  11. 011 بخش ۱۱ - باقی قصهٔ اهل سباसबाईयों की कहानी का शेष भाग 48 शेर
  12. 012 بخش ۱۲ - بقیهٔ داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی سوی دهख़्वाजा का देहाती के बुलावे पर गाँव जाने की कहानी का शेष भाग 20 शेर
  13. 013 بخش ۱۳ - دعوت باز بطان را از آب به صحراबतख़ों को पानी से ज़मीन पर बुलाना 42 शेर
  14. 014 بخش ۱۴ - قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنندधर्वन के लोगों और उनकी युक्ति की कहानी कि कैसे वे बिना दरवेशों की ज़हमत के बाग़ों से फल तोड़ें 23 शेर
  15. 015 بخش ۱۵ - روان شدن خواجه به سوی دهशेठ का गाँव की ओर प्रस्थान 35 शेर
  16. 016 بخش ۱۶ - رفتن خواجه و قومش به سوی دهशेठ और उनके लोगों का गाँव की ओर जाना 35 शेर
  17. 017 بخش ۱۷ - نواختن مجنون آن سگ را کی مقیم کوی لیلی بودमजनूँ का उस कुत्ते को दुलारना जो लैला की गली में रहता था 31 शेर
  18. 018 بخش ۱۸ - رسیدن خواجه و قومش به ده و نادیده و ناشناخته آوردن روستایی ایشان راशेठ और उनके लोगों का गाँव पहुँचना और गाँववालों द्वारा उन्हें अनजाने में ठहराना 123 शेर
  19. 019 بخش ۱۹ - افتادن شغال در خُم رنگ و رنگین شدن و دعوی طاوسی کردن میان شغالانएक सियार का रंग के मटके में गिरना, रंगीन हो जाना और सियारों के बीच मोर होने का दावा करना 11 शेर
  20. 020 بخش ۲۰ - چرب کردن مرد لافی لب و سبلت خود را هر بامداد به پوست دنبه و بیرون آمدن میان حریفان کی من چنین خورده‌ام و چنانएक दिखावा करने वाले आदमी का हर सुबह अपनी जुबान और मूंछों को चरबी की खाल से चिकना करना और साथियों के बीच आकर कहना कि मैंने ऐसा खाया है और वैसा 15 शेर
  21. 021 بخش ۲۱ - آمن بودن بلعم باعور کی امتحانها کرد حضرت او را و از آنها روی سپید آمده بودबलअम बाओर का सुरक्षित होना, जिसे ईश्वर ने कई परीक्षाओं से गुज़ारा था और वह उनसे सफल होकर निकला था 19 शेर
  22. 022 بخش ۲۲ - دعوی طاوسی کردن آن شغال کی در خم صباغ افتاده بودउस सियार का मोर होने का दावा करना जो रंगसाज़ के मटके में गिर गया था 12 शेर
  23. 023 بخش ۲۳ - تشبیه فرعون و دعوی الوهیت او بدان شغال کی دعوی طاوسی می‌کردफ़िरऔन और उसके ईश्वरत्व के दावे की तुलना उस सियार से करना जो मोर होने का दावा कर रहा था 12 शेर
  24. 024 بخش ۲۴ - تفسیر وَ لَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القَوْلِ"व लतरिफ़न्नहुम फ़ी लह्निल क़ौल" की व्याख्या 7 शेर
  25. 025 بخش ۲۵ - قصهٔ هاروت و ماروت و دلیری ایشان بر امتحانات حق تعالیहारूत और मारूत की कहानी और ईश्वर की परीक्षाओं में उनकी बहादुरी 43 शेर
  26. 026 بخش ۲۶ - قصهٔ خواب دیدن فرعون آمدن موسی را علیه السلام و تدارک اندیشیدنफ़िरऔन का पैग़म्बर मूसा के आने का सपना देखना और उपाय सोचना 15 शेर
  27. 027 بخش ۲۷ - به میدان خواندن بنی اسرائیل برای حیلهٔ ولادت موسی علیه السلامपैग़म्बर मूसा के जन्म की युक्ति के लिए बनी इस्राईल को मैदान में बुलाना 3 शेर
  28. 028 بخش ۲۸ - حکایتकहानी 14 शेर
  29. 029 بخش ۲۹ - بازگشتن فرعون از میدان به شهر شاد بتفریق بنی اسرائیل از زنانشان در شب حملफ़िरऔन का खुशी से मैदान से शहर लौटना, रात में बनी इस्राईल को उनकी पत्नियों से अलग कर के गर्भधारण को रोकने के लिए 6 शेर
  30. 030 بخش ۳۰ - جمع آمدن عمران به مادر موسی و حامله شدن مادر موسی علیه‌السلامइमरान का मूसा की माँ से मिलना और मूसा की माँ का गर्भवती होना 10 शेर
  31. 031 بخش ۳۱ - وصیت کردن عمران جفت خود را بعد از مجامعت کی مرا ندیده باشیइमरान का सहवास के बाद अपनी पत्नी को यह वसीयत करना कि तुमने मुझे नहीं देखा है 8 शेर
  32. 032 بخش ۳۲ - ترسیدن فرعون از آن بانگफ़िरऔन का उस आवाज़ से डरना 6 शेर
  33. 033 بخش ۳۳ - پیدا شدن استارهٔ موسی علیه السلام بر آسمان و غریو منجمان در میدانपैग़म्बर मूसा के तारे का आकाश में प्रकट होना और ज्योतिषियों का मैदान में चिल्लाना 36 शेर
  34. 034 بخش ۳۴ - خواندن فرعون زنان نوزاده را سوی میدان هم جهت مکرफ़िरऔन का नवजात महिलाओं को धोखे के इरादे से मैदान में बुलाना 10 शेर
  35. 035 بخش ۳۵ - بوجود آمدن موسی و آمدن عوانان به خانهٔ عمران و وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آتش اندازमूसा का जन्म होना और इमरान के घर में सरकारी लोगों का आना और मूसा की माँ को यह रहस्योद्घाटन होना कि मूसा को आग में डाल दो 11 शेर
  36. 036 بخش ۳۶ - وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آب افکنमूसा की माँ को यह रहस्योद्घाटन होना कि मूसा को पानी में डाल दो 17 शेर
  37. 037 بخش ۳۷ - حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغدادएक सपेरे की कहानी जिसने जमे हुए अजगर को मरा हुआ समझा, उसे रस्सियों में लपेटा और बग़दाद ले आया 91 शेर
  38. 038 بخش ۳۸ - تهدید کردن فرعون موسی را علیه السلامफ़िरऔन का पैग़म्बर मूसा को धमकाना 9 शेर
  39. 039 بخش ۳۹ - جواب موسی فرعون را در تهدیدی کی می‌کردشपैग़म्बर मूसा का फ़िरऔन को उसके धमकियों का जवाब देना 6 शेर
  40. 040 بخش ۴۰ - پاسخ فرعون موسی را علیه السلامफ़िरऔन का पैग़म्बर मूसा को जवाब 5 शेर
  41. 041 بخش ۴۱ - جواب موسی فرعون راपैग़म्बर मूसा का फ़िरऔन को जवाब 4 शेर
  42. 042 بخش ۴۲ - جواب فرعون موسی را و وحی آمدن موسی را علیه‌السلامफ़िरऔन का पैग़म्बर मूसा को जवाब और मूसा को रहस्योद्घाटन होना 8 शेर
  43. 043 بخش ۴۳ - مهلت دادن موسی علیه‌السلام فرعون را تا ساحران را جمع کند از مداینपैग़म्बर मूसा का फ़िरऔन को जादूगरों को शहरों से इकट्ठा करने के लिए मोहलत देना 58 शेर
  44. 044 بخش ۴۴ - فرستادن فرعون به مداین در طلب ساحرانफ़िरऔन का शहरों में जादूगरों की तलाश में संदेश भेजना 17 शेर
  45. 045 بخش ۴۵ - خواندن آن دو ساحر پدر را از گور و پرسیدن از روان پدر حقیقت موسی علیه السلامउन दो जादूगरों का पिता को क़ब्र से बुलाना और पिता की आत्मा से पैग़म्बर मूसा की सच्चाई के बारे में पूछना 9 शेर
  46. 046 بخش ۴۶ - جواب گفتن ساحر مرده با فرزندان خودमरे हुए जादूगर का अपने बच्चों को जवाब देना 14 शेर
  47. 047 بخش ۴۷ - تشبیه کردن قرآن مجید را به عصای موسی و وفات مصطفی را علیه السلام نمودن بخواب موسی و قاصدان تغییر قرآن را با آن دو ساحر بچه کی قصد بردن عصا کردند چو موسی را خفته یافتندपवित्र क़ुरान की तुलना मूसा की लाठी से करना और पैग़म्बर मुहम्मद की वफ़ात को मूसा के सोने से दर्शाना, और क़ुरान को बदलने की कोशिश करने वालों को उन दो जादूगरों के बच्चों से तुलना करना जिन्होंने मूसा को सोया हुआ पाकर उसकी लाठी लेने की कोशिश की थी 48 शेर
  48. 048 بخش ۴۸ - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویسजादूगरों का शहरों से फ़िरऔन के पास इकट्ठा होना और सम्मान प्राप्त करना और अपने सीने पर हाथ मारकर उसके दुश्मन पर क्रोध व्यक्त करना कि यह हम पर लिख दो 14 शेर
  49. 049 بخش ۴۹ - اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیلहाथी के स्वरूप और आकार में मतभेद करना 103 शेर
  50. 050 بخش ۵۰ - توفیق میان این دو حدیث کی الرضا بالکفر کفر و حدیث دیگر من لم یرض بقضایی فلیطلب ربا سوایइन दो हदीसों के बीच सामंजस्य स्थापित करना: "कुफ़्र से संतुष्टि कुफ़्र है" और दूसरी हदीस "जो मेरे फ़ैसले से संतुष्ट नहीं है, उसे मेरे अलावा कोई और रब तलाश करना चाहिए" 14 शेर
  51. 051 بخش ۵۱ - مثل در بیان آنک حیرت مانع بحث و فکرتستयह समझाने के लिए एक उदाहरण कि आश्चर्य बहस और चिंतन में बाधा डालता है 10 शेर
  52. 052 بخش ۵۲ - حکایتकहानी 20 शेर
  53. 053 بخش ۵۳ - داستان مشغول شدن عاشقی به عشق‌نامه خواندن و مطالعه کردن عشق‌نامه در حضور معشوق خویش و معشوق آن را ناپسند داشتن کی طلب الدلیل عند حضور المدلول قبیح والاشتغال بالعلم بعد الوصول الی المعلوم مذمومएक प्रेमी की कहानी जो प्रेम पत्र पढ़ने और अपनी प्रेमिका की उपस्थिति में प्रेम पत्र का अध्ययन करने में व्यस्त था और प्रेमिका को यह नापसंद आया, क्योंकि "प्रमाण की उपस्थिति में प्रमाण की तलाश करना अनुचित है और ज्ञात तक पहुँचने के बाद ज्ञान में व्यस्त रहना निंदनीय है" 44 शेर
  54. 054 بخش ۵۴ - حکایت آن شخص کی در عهد داود شب و روز دعا می‌کرد کی مرا روزی حلال ده بی رنجउस व्यक्ति की कहानी जिसने दाऊद के समय में दिन-रात यह दुआ की कि मुझे बिना परिश्रम के हलाल रोज़ी दे 35 शेर
  55. 055 بخش ۵۵ - دویدن گاو در خانهٔ آن دعا کننده بالحاح قال النبی صلی الله علیه وسلم ان الله یحب الملحین فی الدعا زیرا عین خواست از حق تعالی و الحاح خواهنده را به است از آنچ می‌خواهد آن را ازوउस दुआ करने वाले के घर में गाय का हठपूर्वक दौड़ना नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने फ़रमाया कि अल्लाह दुआ में हठ करने वालों को पसंद करता है, क्योंकि असल माँग ईश्वर से है और माँगने वाले का हठ उस चीज़ से बेहतर है जो वह उससे माँगता है 5 शेर
  56. 056 بخش ۵۶ - عذر گفتن نظم کننده و مدد خواستنकवि का माफ़ी माँगना और मदद माँगना 20 शेर
  57. 057 بخش ۵۷ - بیان آنک علم را دو پرست و گمان را یک پرست ناقص آمد ظن به پرواز ابترست مثال ظن و یقین در علمयह समझाने के लिए कि ज्ञान के दो पंख हैं और अनुमान का एक पंख अधूरा है, संदेह उड़ने में अधूरा है, ज्ञान में संदेह और विश्वास का उदाहरण 12 शेर
  58. 058 بخش ۵۸ - مثال رنجور شدن آدمی به‌وَهم تعظیم خلق و رغبت مشتریان به‌وی و حکایت معلمलोगों के सम्मान और ग्राहकों की इच्छा के भ्रम से बीमार होने का उदाहरण और शिक्षक की कहानी 17 शेर
  59. 059 بخش ۵۹ - عقول خلق متفاوتست در اصل فطرت و نزد معتزله متساویست تفاوت عقول از تحصیل علم استलोगों की बुद्धि मूल स्वभाव में भिन्न है, और मुतज़िला के अनुसार वे समान हैं, बुद्धि का अंतर ज्ञान प्राप्त करने से है 7 शेर
  60. 060 بخش ۶۰ - در وهم افکندن کودکان اوستاد راबच्चों का अपने शिक्षक को भ्रम में डालना 9 शेर
  61. 061 بخش ۶۱ - بیمار شدن فرعون هم به وهم از تعظیم خلقانफ़िरऔन का भी लोगों के सम्मान के भ्रम से बीमार होना 7 शेर
  62. 062 بخش ۶۲ - رنجور شدن اوستاد به وهمशिक्षक का भ्रम से बीमार होना 15 शेर
  63. 063 بخش ۶۳ - در جامهٔ خواب افتادن استاد و نالیدن او از وهم رنجوریशिक्षक का बिस्तर पर पड़ जाना और बीमारी के भ्रम से कराहना 9 शेर
  64. 064 بخش ۶۴ - دوم بار وهم افکندن کودکان استاد را کی او را از قرآن خواندن ما درد سر افزایدबच्चों का दूसरी बार शिक्षक को भ्रम में डालना कि हमारे क़ुरान पढ़ने से उसे सिरदर्द बढ़ जाएगा 4 शेर
  65. 065 بخش ۶۵ - خلاص یافتن کودکان از مکتب بدین مکرबच्चों का इस चाल से मदरसा से आज़ाद होना 8 शेर
  66. 066 بخش ۶۶ - رفتن مادران کودکان به عیادت اوستادबच्चों की माताओं का शिक्षक की बीमारी पूछने जाना 12 शेर
  67. 067 بخش ۶۷ - در بیان آنک تن روح را چون لباسی است و این دست آستین دست روحست واین پای موزهٔ پای روحستयह समझाने के लिए कि शरीर आत्मा के लिए एक पोशाक की तरह है और यह हाथ आत्मा की आस्तीन है और यह पैर आत्मा का जूता है 4 शेर
  68. 068 بخش ۶۸ - حکایت آن درویش کی در کوه خلوت کرده بود و بیان حلاوت انقطاع و خلوت و داخل شدن درین منقبت کی أَنا جَلیسُ مَنْ ذَکَرَني وَ أَنیسُ مَنِ اسْتَأنَسَ بي گر با همه‌ای چو بی منی بی همه‌ای ور بی همه‌ای چو با منی با همه‌ایउस दरवेश की कहानी जिसने पहाड़ में एकांत किया था और अलगाव और एकांत की मिठास का बयान और इस गुण में प्रवेश करना कि "मैं उसका साथी हूँ जो मुझे याद करता है और उसका मित्र हूँ जो मुझसे दोस्ती करता है, यदि तुम सबके साथ हो और मेरे बिना हो तो तुम किसी के साथ नहीं हो और यदि तुम किसी के बिना हो और मेरे साथ हो तो तुम सबके साथ हो" 10 शेर
  69. 069 بخش ۶۹ - دیدن زرگر عاقبت کار را و سخن بر وفق عاقبت گفتن با مستعیر ترازوसुनार का काम के परिणाम को देखना और तराजू उधार लेने वाले से परिणाम के अनुसार बात करना 10 शेर
  70. 070 بخش ۷۰ - بقیهٔ قصهٔ آن زاهد کوهی کی نذر کرده بود کی میوهٔ کوهی از درخت باز نکنم و درخت نفشانم و کسی را نگویم صریح و کنایت کی بیفشان آن خورم کی باد افکنده باشد از درختउस पहाड़ी तपस्वी की कहानी का शेष भाग जिसने यह मन्नत मानी थी कि मैं पेड़ से जंगली फल नहीं तोड़ूँगा और पेड़ को नहीं झाड़ूँगा और किसी को सीधे या इशारे से नहीं कहूँगा कि उसे झाड़ो, मैं वही खाऊँगा जो हवा ने पेड़ से गिराया होगा 16 शेर
  71. 071 بخش ۷۱ - تشبیه بند و دام قضا به صورت پنهان به اثر پیداक़ज़ा की कैद और जाल की तुलना छिपी हुई सूरत से करना जो असर से ज़ाहिर होती है 22 शेर
  72. 072 بخش ۷۲ - مضطرب شدن فقیر نذر کرده به‌کندن امرود از درخت و گوشمال حق رسیدن بی مهلتफ़क़ीर का पेड़ से नाशपाती तोड़ने के लिए व्याकुल होना और बिना देर किए ईश्वर का दंड मिलना 6 शेर
  73. 073 بخش ۷۳ - متهم کردن آن شیخ را با دزدان وبریدن دستش راउस शेख पर चोरों के साथ इल्ज़ाम लगाना और उसका हाथ काट देना 27 शेर
  74. 074 بخش ۷۴ - کرامات شیخ اقطع و زنبیل بافتن او به دو دستखंडित शेख के चमत्कार और उसके द्वारा दोनों हाथों से टोकरी बुनना 16 शेर
  75. 075 بخش ۷۵ - سبب جرأت ساحران فرعون بر قطع دست و پاफ़िरऔन के जादूगरों का हाथ और पैर काटने की हिम्मत का कारण 25 शेर
  76. 076 بخش ۷۶ - حکایت استر پیش شتر کی من بسیار در رو می‌افتم و تو نمی‌افتی الا به نادرऊँट के सामने खच्चर की कहानी कि मैं बहुत बार गिरता हूँ और तुम शायद ही कभी 17 शेर
  77. 077 بخش ۷۷ - اجتماع اجزای خر عزیر علیه السلام بعد از پوسیدن باذن الله و درهم مرکب شدن پیش چشم عزیر علیه السلامपैग़म्बर उज़ैर के गधे के अंगों का गल जाने के बाद ईश्वर की अनुमति से फिर से इकट्ठा होना और पैग़म्बर उज़ैर की आँखों के सामने उनका फिर से जुड़ना 9 शेर
  78. 078 بخش ۷۸ - جزع ناکردن شیخی بر مرگ فرزندان خودएक शेख का अपने बच्चों की मौत पर शोक न मनाना 27 शेर
  79. 079 بخش ۷۹ - عذر گفتن شیخ بهر ناگریستن بر فرزندانशेख का अपने बच्चों के लिए न रोने का कारण बताना 36 शेर
  80. 080 بخش ۸۰ - قصهٔ خواندن شیخ ضریر مصحف را در رو و بینا شدن وقت قرائتउस अंधे शेख की कहानी जिसने सामने से पवित्र पुस्तक पढ़ी और पढ़ने के दौरान उसकी आँखों की रोशनी वापस आ गई 7 शेर
  81. 081 بخش ۸۱ - صبرکردن لقمان چون دید کی داود حلقه‌ها می‌ساخت از سوال کردن با این نیت کی صبر از سوال موجب فرج باشدलुक्मान का धीरज रखना जब उसने देखा कि दाऊद इस इरादे से छल्ले बना रहे थे कि सवाल न करने से राहत मिलेगी 13 शेर
  82. 082 بخش ۸۲ - بقیهٔ حکایت نابینا و مصحفअंधे और पवित्र पुस्तक की कहानी का शेष भाग 23 शेर
  83. 083 بخش ۸۳ - صفت بعضی اولیا کی راضی‌اند به‌احکام و لابه نکنند کی این حکم را بگردانकुछ औलिया का वर्णन जो ईश्वर के आदेशों से संतुष्ट रहते हैं और यह विनती नहीं करते कि इस आदेश को बदल दो 6 शेर
  84. 084 بخش ۸۴ - سؤال کردن بهلول آن درویش راबहलूल का उस दरवेश से सवाल पूछना 40 शेर
  85. 085 بخش ۸۵ - قصهٔ دقوقی رحمة الله علیه و کراماتشदुकूक़ी रहमतुल्लाह अलैहि और उनके चमत्कारों की कहानी 17 शेर
  86. 086 بخش ۸۶ - بازگشتن به قصهٔ دقوقیदुकूक़ी की कहानी पर लौटना 21 शेर
  87. 087 بخش ۸۷ - سِرِّ طلب کردن موسی خضر را علیهماالسلام با کمال نبوت و قربتपैग़म्बर मूसा का अपनी संपूर्ण भविष्यवाणी और निकटता के बावजूद पैग़म्बर खिद्र को तलाश करने का रहस्य 11 शेर
  88. 088 بخش ۸۸ - بازگشتن به قصهٔ دقوقیदुकूक़ी की कहानी पर लौटना 12 शेर
  89. 089 بخش ۸۹ - نمودن مثال هفت شمع سوی ساحلकिनारे की ओर सात मोमबत्तियों का उदाहरण दिखाना 6 शेर
  90. 090 بخش ۹۰ - شدن آن هفت شمع بر مثال یک شمعउन सात मोमबत्तियों का एक मोमबत्ती की तरह हो जाना 10 शेर
  91. 091 بخش ۹۱ - نمودن آن شمعها در نظر هفت مردउन मोमबत्तियों का सात पुरुषों की आँखों में दिखाई देना 2 शेर
  92. 092 بخش ۹۲ - باز شدن آن شمعها هفت درختउन मोमबत्तियों का सात पेड़ बन जाना 6 शेर
  93. 093 بخش ۹۳ - مخفی بودن آن درختان از چشم خلقउन पेड़ों का लोगों की आँखों से छिपा रहना 37 शेर
  94. 094 بخش ۹۴ - یک درخت شدن آن هفت درختउन सात पेड़ों का एक पेड़ बन जाना 8 शेर
  95. 095 بخش ۹۵ - هفت مرد شدن آن هفت درختउन सात पेड़ों का सात पुरुष बन जाना 30 शेर
  96. 096 بخش ۹۶ - پیش رفتن دقوقی رحمة الله علیه به امامتदुकूक़ी रहमतुल्लाह अलैहि का इमामत के लिए आगे बढ़ना 38 शेर
  97. 097 بخش ۹۷ - پیش رفتن دقوقی به امامت آن قومदुकूक़ी का उस क़ौम की इमामत के लिए आगे बढ़ना 18 शेर
  98. 098 بخش ۹۸ - اقتدا کردن قوم از پس دقوقیक़ौम का दुकूक़ी के पीछे इक़्तिदा करना 27 शेर
  99. 099 بخش ۹۹ - بیان اشارت سلام سوی دست راست در قیامت از هیبت محاسبه حق از انبیا استعانت و شفاعت خواستنक़यामत में हिसाब की दहशत से अंबिया से मदद और शफ़ाअत माँगने के लिए दाहिने हाथ की ओर सलाम के इशारे का बयान 9 शेर
  100. 100 بخش ۱۰۰ - شنیدن دقوقی در میان نماز افغان آن کشتی کی غرق خواست شدنदुकूक़ी का नमाज़ के बीच उस जहाज़ की चीख़ सुनना जो डूबने वाला था 26 शेर
  101. 101 بخش ۱۰۱ - تصورات مرد حازمएक दूरदर्शी व्यक्ति की कल्पनाएँ 6 शेर
  102. 102 بخش ۱۰۲ - دعا و شفاعت دقوقی در خلاص کشتیजहाज़ को बचाने के लिए दुकूक़ी की दुआ और शफ़ाअत 73 शेर
  103. 103 بخش ۱۰۳ - انکار کردن آن جماعت بر دعا و شفاعت دقوقی و پریدن ایشان و ناپیدا شدن در پردهٔ غیب و حیران شدن دقوقی کی در هوا رفتند یا در زمینउस जमाअत का दुकूक़ी की दुआ और शफ़ाअत से इनकार करना और उनका उड़ जाना और ग़ैब के पर्दे में ग़ायब हो जाना और दुकूक़ी का हैरान होना कि वे हवा में गए या ज़मीन में 25 शेर
  104. 104 بخش ۱۰۴ - باز شرح کردن حکایت آن طالب روزی حلال بی کسب و رنج در عهد داود علیه السلام و مستجاب شدن دعای اوपैग़म्बर दाऊद के समय में बिना कमाई और परिश्रम के हलाल रोज़ी चाहने वाले की कहानी को फिर से बयान करना और उसकी दुआ का क़बूल होना 9 शेर
  105. 105 بخش ۱۰۵ - رفتن هر دو خصم نزد داود علیه السلامदोनों विरोधियों का पैग़म्बर दाऊद के पास जाना 61 शेर
  106. 106 بخش ۱۰۶ - شنیدن داود علیه السلام سخن هر دو خصم وسال کردن از مدعی علیهपैग़म्बर दाऊद का दोनों विरोधियों की बात सुनना और प्रतिवादी से सवाल पूछना 13 शेर
  107. 107 بخش ۱۰۷ - حکم کردن داود علیه السلام برکشندهٔ گاوपैग़म्बर दाऊद का गाय को मारने वाले पर फ़ैसला सुनाना 7 शेर
  108. 108 بخش ۱۰۸ - تضرع آن شخص از داوری داود علیه السلامउस व्यक्ति का पैग़म्बर दाऊद के फ़ैसले से विनती करना 19 शेर
  109. 109 بخش ۱۰۹ - در خلوت رفتن داود تا آنچ حقست پیدا شودपैग़म्बर दाऊद का एकांत में जाना ताकि सच्चाई सामने आ सके 4 शेर
  110. 110 بخش ۱۱۰ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی از سر گاو برخیز و تشنیع صاحب گاو بر داود علیه السلامपैग़म्बर दाऊद का गाय के मालिक पर फ़ैसला सुनाना कि गाय के ऊपर से हट जाओ और गाय के मालिक का पैग़म्बर दाऊद पर निंदा करना 6 शेर
  111. 111 بخش ۱۱۱ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی جمله مال خود را به وی دهपैग़म्बर दाऊद का गाय के मालिक पर फ़ैसला सुनाना कि अपना पूरा माल उसे दे दो 17 शेर
  112. 112 بخش ۱۱۲ - عزم کردن داود علیه السلام به خواندن خلق بدان صحرا کی راز آشکارا کند و حجتها را همه قطع کندपैग़म्बर दाऊद का लोगों को उस रेगिस्तान में बुलाने का इरादा करना ताकि रहस्य उजागर हो और सभी दलीलों को काट दिया जा सके 13 शेर
  113. 113 بخش ۱۱۳ - گواهی دادن دست و پا و زبان بر سر ظالم هم در دنیاदुनिया में ही ज़ालिम के ख़िलाफ़ हाथ, पैर और ज़बान की गवाही 17 शेर
  114. 114 بخش ۱۱۴ - برون رفتن به سوی آن درختउस वृक्ष की ओर प्रस्थान 14 शेर
  115. 115 بخش ۱۱۵ - قصاص فرمودن داود علیه السلام خونی را بعد از الزام حجت بروदाऊद अलैहिस्सलाम द्वारा एक हत्यारे को सबूतों के आधार पर मौत की सज़ा देना 18 शेर
  116. 116 بخش ۱۱۶ - بیان آنک نفس آدمی بجای آن خونیست کی مدعی گاو گشته بود و آن گاو کشنده عقلست و داود حقست یا شیخ کی نایب حق است کی بقوت و یاری او تواند ظالم را کشتن و توانگر شدن به روزی بی‌کسب و بی‌حسابयह वर्णन कि मानव का नफ़्स उस हत्यारे की जगह पर है जिसने गाय का दावा किया था, और वह गाय हत्यारा अक्ल है, और दाऊद हक़ है या शैख़, जो हक़ का नायब है, जिसकी शक्ति और सहायता से ज़ालिम को मारना और बिना कमाए व बिना हिसाब के रोज़ी से अमीर होना संभव है 66 शेर
  117. 117 بخش ۱۱۷ - گریختن عیسی علیه السلام فراز کوه از احمقانअहमक़ों से ईसा अलैहिस्सलाम का पहाड़ पर भागना 30 शेर
  118. 118 بخش ۱۱۸ - قصهٔ اهل سبا و حماقت ایشان و اثر ناکردن نصیحت انبیا در احمقانसबा के लोगों की कहानी और उनकी मूर्खता और पैगंबरों की नसीहत का अहमक़ों पर बेअसर होना 28 शेर
  119. 119 بخش ۱۱۹ - شرح آن کور دوربین و آن کر تیزشنو و آن برهنه دراز دامنउस दूरदर्शी अंधे, उस तेज़ सुनने वाले बहरे और उस लंबे दामन वाले नग्न का वर्णन 29 शेर
  120. 120 بخش ۱۲۰ - صفت خرمی شهر اهل سبا و ناشکری ایشانसबा शहर की सुंदरता और उनके नाशुक्री का वर्णन 12 शेर
  121. 121 بخش ۱۲۱ - آمدن پیغامبران حق به نصیحت اهل سباसबा के लोगों को नसीहत करने के लिए हक़ के पैगंबरों का आगमन 41 शेर
  122. 122 بخش ۱۲۲ - معجزه خواستن قوم از پیغامبرانकौम का पैगंबरों से चमत्कार की मांग करना 23 शेर
  123. 123 بخش ۱۲۳ - متهم داشتن قوم انبیا راकौम का पैगंबरों पर इल्ज़ाम लगाना 5 शेर
  124. 124 بخش ۱۲۴ - حکایت خرگوشان کی خرگوشی راپیش پیل فرستادند کی بگو کی من رسول ماه آسمانم پیش تو کی ازین چشمه آب حذر کن چنانک در کتاب کلیله تمام گفته استखरगोशों की कहानी जिसमें एक खरगोश को हाथी के पास भेजा गया कि कहो, मैं आकाश के चंद्रमा का दूत हूं तुम्हारे पास, कि इस चश्मे के पानी से बचो, जैसा कि कलीला किताब में पूरी तरह बताया गया है 16 शेर
  125. 125 بخش ۱۲۵ - جواب گفتن انبیا طعن ایشان را و مثل زدن ایشان راपैगंबरों का उनके ताने का जवाब देना और उन्हें मिसाल देना 31 शेर
  126. 126 بخش ۱۲۶ - بیان آنک هر کس را نرسد مثل آوردن خاصه در کار الهیयह वर्णन कि हर किसी को मिसाल देने का हक़ नहीं है, ख़ासकर ईश्वरीय मामलों में 10 शेर
  127. 127 بخش ۱۲۷ - مثلها زدن قوم نوح باستهزا در زمان کشتی ساختنकौम-ए-नूह का नाव बनाने के समय मज़ाक उड़ाते हुए मिसालें देना 4 शेर
  128. 128 بخش ۱۲۸ - حکایت آن دزد کی پرسیدند چه می‌کنی نیم‌شب در بن این دیوار گفت دهل می‌زنمउस चोर की कहानी जिससे पूछा गया कि तुम आधी रात को इस दीवार के नीचे क्या कर रहे हो, उसने कहा ढोल बजा रहा हूं 7 शेर
  129. 129 بخش ۱۲۹ - جواب آن مثل کی منکران گفتند از رسالت خرگوش پیغام به پیل از ماه آسمانउस मिसाल का जवाब जो इनकार करने वालों ने खरगोश के संदेश से हाथी तक आकाश के चंद्रमा से कही थी 35 शेर
  130. 130 بخش ۱۳۰ - معنی حزم و مثال مرد حازمदूरदर्शिता का अर्थ और दूरदर्शी व्यक्ति का उदाहरण 21 शेर
  131. 131 بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هواउस पक्षी के कार्य का गंभीर परिणाम जिसने लालच और हवास से दूरदर्शिता छोड़ दी 23 शेर
  132. 132 بخش ۱۳۲ - حکایت نذر کردن سگان هر زمستان کی این تابستان چون بیاید خانه سازیم از بهر زمستان راसर्दियों में कुत्तों की मन्नत की कहानी कि इस गर्मी में जब आएगी, तो सर्दियों के लिए घर बनाएंगे 15 शेर
  133. 133 بخش ۱۳۳ - منع کردن انبیا را از نصیحت کردن و حجت آوردن جبریانهपैगंबरों को नसीहत करने और मज़बूरियों के लिए तर्क देने से रोकना 9 शेर
  134. 134 بخش ۱۳۴ - جواب انبیا علیهم السلام مر جبریان راपैगंबरों अलैहिस्सलाम का मज़बूरियों को जवाब 8 शेर
  135. 135 بخش ۱۳۵ - مکرر کردن کافران حجتهای جبریانه راकाफ़िरों का मज़बूरियों के तर्कों को दोहराना 5 शेर
  136. 136 بخش ۱۳۶ - باز جواب انبیا علیهم السلام ایشان راपैगंबरों अलैहिस्सलाम का उन्हें दोबारा जवाब देना 26 शेर
  137. 137 بخش ۱۳۷ - مکرر کردن قوم اعتراض ترجیه بر انبیا علیهم‌السلامकौम का पैगंबरों अलैहिस्सलाम पर प्राथमिकता के ऐतराज़ को दोहराना 7 शेर
  138. 138 بخش ۱۳۸ - باز جواب انبیا علیهم السلامपैगंबरों अलैहिस्सलाम का फिर जवाब देना 28 शेर
  139. 139 بخش ۱۳۹ - حکمت آفریدن دوزخ آن جهان و زندان این جهان تا معبد متکبّران باشد کی ائتیا طوعا او کرهاउस दुनिया में नरक के निर्माण और इस दुनिया में जेल का उद्देश्य ताकि वह उन घमंडियों का आराधना स्थल हो जो ‘आओ स्वेच्छा से या विवश होकर’ की आज्ञा मानते हैं 15 शेर
  140. 140 بخش ۱۴۰ - بیان آنک حق تعالی صورت ملوک را سبب مسخر کردن جباران کی مسخر حق نباشند ساخته است چنانک موسی علیه السلام باب صغیر ساخت بر ربض قدس جهت رکوع جباران بنی اسرائیل وقت در آمدن کی ادخلوا الباب سجدا و قولوا حطةयह बयान कि अल्लाह तआला ने बादशाहों की सूरत को उन ज़ालिमों को वश में करने का सबब बनाया है जो हक़ के अधीन नहीं हैं, जैसे मूसा अलैहिस्सलाम ने क़ुद्स के बाहर एक छोटा दरवाज़ा बनाया था ताकि बनी इसराइल के ज़ालिम अंदर आते समय झुकें और 'अंदर आओ झुककर और कहो क्षमा' 16 शेर
  141. 141 بخش ۱۴۱ - قصه عشق صوفی بر سفرهٔ تهیसूफ़ी का ख़ाली दस्तरख़्वान पर इश्क़ की कहानी 16 शेर
  142. 142 بخش ۱۴۲ - مخصوص بودن یعقوب علیه السلام به چشیدن جام حق از روی یوسف و کشیدن بوی حق از بوی یوسف و حرمان برادران و غیر هم ازین هر دوयूसुफ़ के चेहरे से हक़ का जाम चखने और यूसुफ़ की ख़ुशबू से हक़ की ख़ुशबू सूंघने में याक़ूब अलैहिस्सलाम का ख़ास होना और भाइयों तथा अन्य का इन दोनों से वंचित रहना 25 शेर
  143. 143 بخش ۱۴۳ - حکایت امیر و غلامش کی نماز باره بود وانس عظیم داشت در نماز و مناجات با حقअमीर और उसके गुलाम की कहानी जो नमाज़ी था और नमाज़ व अल्लाह से इबादत में बहुत गहरा लगाव रखता था 22 शेर
  144. 144 بخش ۱۴۴ - نومید شدن انبیا از قبول و پذیرای منکران قوله حتی اذا استیاس الرسلपैगंबरों का इनकार करने वालों की क़ुबूलियत और स्वीकार्यता से निराश होना, उनका यह कथन कि 'यहां तक कि जब पैगंबर निराश हो गए' 16 शेर
  145. 145 بخش ۱۴۵ - بیان آنک ایمان مقلد خوفست و رجاयह बयान कि तक़लीदी ईमान ख़ौफ़ और उम्मीद है 11 शेर
  146. 146 بخش ۱۴۶ - بیان آنک رسول علیه السلام فرمود ان لله تعالی اولیاء اخفیاءयह बयान कि रसूल अलैहिस्सलाम ने फरमाया, 'अल्लाह तआला के कुछ गुप्त औलिया हैं' 6 शेर
  147. 147 بخش ۱۴۷ - حکایت مندیل در تنور پر آتش انداختن انس رضی الله عنه و ناسوختنअनस रज़ि० का आग से भरे तंदूर में रुमाल डालना और उसका न जलना 20 शेर
  148. 148 بخش ۱۴۸ - قصهٔ فریاد رسیدن رسول علیه السلام کاروان عرب را کی از تشنگی و بی‌آبی در مانده بودند و دل بر مرگ نهاده شتران و خلق زبان برون انداختهप्यासे और पानी के बिना फंसे हुए अरब कारवां की मदद के लिए रसूल अलैहिस्सलाम का पुकारना, जिनका दिल मौत पर था और ऊंट व लोग ज़बान बाहर निकाले हुए थे 33 शेर
  149. 149 بخش ۱۴۹ - مشک آن غلام ازغیب پر آب کردن بمعجزه و آن غلام سیاه را سپیدرو کردن باذن الله تعالیचमत्कार से उस गुलाम की मशक को पानी से भर देना और उस काले गुलाम को अल्लाह तआला की इजाज़त से गोरा कर देना 14 शेर
  150. 150 بخش ۱۵۰ - دیدن خواجه غلام خود را سپید و ناشناختن کی اوست و گفتن کی غلام مرا تو کشته‌ای خونت گرفت و خدا ترا به دست من انداختआक़ा का अपने गुलाम को गोरा देखना और पहचान न पाना कि यह वही है और कहना कि मेरे गुलाम को तुमने मारा है, तुम्हारा ख़ून मेरे हाथ लगा और ख़ुदा ने तुम्हें मेरे हाथ में डाल दिया है 27 शेर
  151. 151 بخش ۱۵۱ - بیان آنک حق تعالی هرچه داد و آفرید از سماوات و ارضین و اعیان و اعراض همه به استدعاء حاجت آفرید‌؛ خود را محتاج چیزی باید کردن تا بدهد؛ کی ‌«امن یجیب المضطر اذا دعاه»؛ اضطرار‌، گواه استحقاق استयह बयान कि अल्लाह तआला ने जो कुछ भी दिया और पैदा किया, चाहे वह आसमान और ज़मीन हो, या अयान और आराज़, सब ज़रूरत की मांग पर पैदा किया; ख़ुद को किसी चीज़ का ज़रूरतमंद बनाना चाहिए ताकि वह दे; क्योंकि 'कौन है जो मजबूर की दुआ क़ुबूल करे जब वह पुकारता है'; मजबूरी इस्तहक़ाक का गवाह है 16 शेर
  152. 152 بخش ۱۵۲ - آمدن آن زن کافر با طفل شیرخواره به نزدیک مصطفی علیه السلام و ناطق شدن عیسی‌وار به معجزات رسول صلی الله علیه و سلمउस काफ़िर महिला का दूध पीते बच्चे के साथ मुस्तफ़ा अलैहिस्सलाम के पास आना और रसूल सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम के चमत्कारों से ईसा की तरह बच्चे का बात करना 18 शेर
  153. 153 بخش ۱۵۳ - ربودن عقاب موزهٔ مصطفی علیه السلام و بردن بر هوا و نگون کردن و از موزه مار سیاه فرو افتادنएक चील द्वारा मुस्तफ़ा अलैहिस्सलाम के जूते को उठाना, उसे हवा में ले जाना और उलट देना, और जूते से एक काला सांप गिरना 17 शेर
  154. 154 بخش ۱۵۴ - وجه عبرت گرفتن ازین حکایت و یقین دانستن کی ان مع العسر یسراइस कहानी से सबक लेना और यकीन करना कि 'हर मुश्किल के साथ आसानी है' 11 शेर
  155. 155 بخش ۱۵۵ - استدعاء آن مرد از موسی زبان بهایم با طیورउस व्यक्ति का मूसा से जानवरों और पक्षियों की ज़बान सीखने की इल्तिजा 20 शेर
  156. 156 بخش ۱۵۶ - وحی آمدن از حق تعالی به موسی کی بیاموزش چیزی کی استدعا کند یا بعضی از آنअल्लाह तआला से मूसा को वह्य आना कि उसे वह चीज़ सिखाओ जिसकी वह इल्तिजा करता है या उसका कुछ हिस्सा 17 शेर
  157. 157 بخش ۱۵۷ - قانع شدن آن طالب به تعلیم زبان مرغ خانگی و سگ و اجابت موسی علیه السلامउस तालिबे इल्म का पालतू पक्षी और कुत्ते की ज़बान सीखने पर संतुष्ट होना और मूसा अलैहिस्सलाम का स्वीकार करना 8 शेर
  158. 158 بخش ۱۵۸ - جواب خروس سگ راमुर्गे का कुत्ते को जवाब 18 शेर
  159. 159 بخش ۱۵۹ - خجل گشتن خروس پیش سگ به سبب دروغ شدن در آن سه وعدهउन तीन वादों में झूठ होने के कारण मुर्गे का कुत्ते के सामने शर्मिंदा होना 14 शेर
  160. 160 بخش ۱۶۰ - خبر کردن خروس از مرگ خواجهमुर्गे का आक़ा की मौत की ख़बर देना 24 शेर
  161. 161 بخش ۱۶۱ - دویدن آن شخص به سوی موسی به زنهار چون از خروس خبر مرگ خود شنیدउस व्यक्ति का मूसा की ओर भागना पनाह के लिए जब उसने मुर्गे से अपनी मौत की ख़बर सुनी 16 शेर
  162. 162 بخش ۱۶۲ - دعاکردن موسی آن شخص را تا بایمان رود از دنیاमूसा का उस व्यक्ति के लिए दुआ करना ताकि वह ईमान पर दुनिया से जाए 7 शेर
  163. 163 بخش ۱۶۳ - اجابت کردن حق تعالی دعای موسی را علیه السلامअल्लाह तआला का मूसा अलैहिस्सलाम की दुआ क़ुबूल करना 9 शेर
  164. 164 بخش ۱۶۴ - حکایت آن زنی کی فرزندش نمی‌زیست بنالید جواب آمد کی آن عوض ریاضت تست و به جای جهاد مجاهدانست تراउस स्त्री की कहानी जिसका बच्चा जीवित नहीं रहता था, उसने शिकायत की तो जवाब आया कि यह तेरी तपस्या का बदला है और यह तेरे लिए मुजाहिदीन के जिहाद के बराबर है 20 शेर
  165. 165 بخش ۱۶۵ - در آمدن حمزه رضی الله عنه در جنگ بی زرهहमज़ा रज़ि० का बिना ज़िरह के युद्ध में उतरना 10 शेर
  166. 166 بخش ۱۶۶ - جواب حمزه مر خلق راहमज़ा का लोगों को जवाब 65 शेर
  167. 167 بخش ۱۶۷ - حیله دفع مغبون شدن در بیع و شراख़रीद-फरोख़्त में घाटा खाने से बचने का तरीक़ा 23 शेर
  168. 168 بخش ۱۶۸ - وفات یافتن بلال رضی الله عنه با شادیबिलाल रज़ि० की ख़ुशी-ख़ुशी वफ़ात 18 शेर
  169. 169 بخش ۱۶۹ - حکمت ویران شدن تن به مرگमौत से शरीर के बर्बाद होने का रहस्य 10 शेर
  170. 170 بخش ۱۷۰ - تشبیه دنیا کی بظاهر فراخست و بمعنی تنگ و تشبیه خواب کی خلاص است ازین تنگیदुनिया का उदाहरण जो दिखने में विस्तृत है और अर्थ में संकीर्ण, और नींद का उदाहरण जो इस संकीर्णता से मुक्ति है 21 शेर
  171. 171 بخش ۱۷۱ - بیان آنک هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکی‌ست همه از تن است کی ارضی است و سفلیयह बयान कि हर तरह की ग़फ़लत, ग़म, सुस्ती और तारीक़ी सब शरीर से है जो मिट्टी और नीचा है 17 शेर
  172. 172 بخش ۱۷۲ - تشبیه نص با قیاسनस्ल का क़ियास से मुक़ाबला 19 शेर
  173. 173 بخش ۱۷۳ - آداب المستمعین والمریدین عند فیض الحکمة من لسان الشیخशैख़ की ज़बान से हिकमत के फ़ैज़ के समय श्रोताओं और मुरीदों के आदाब 16 शेर
  174. 174 بخش ۱۷۴ - شناختن هر حیوانی بوی عدو خود را و حذر کردن و بطالت و خسارت آنکس کی عدو کسی بود کی ازو حذر ممکن نیست و فرار ممکن نی و مقابله ممکن نیहर जानवर का अपने दुश्मन की गंध पहचानना और बचना, और उस व्यक्ति का निकम्मापन और नुक़सान जो ऐसे किसी का दुश्मन हो जिससे बचना संभव नहीं, भागना संभव नहीं और मुक़ाबला करना संभव नहीं 17 शेर
  175. 175 بخش ۱۷۵ - فرق میان دانستن چیزی به مثال و تقلید و میان دانستن ماهیت آن چیزकिसी चीज़ को मिसाल और तक़लीद से जानने और उस चीज़ की असलियत जानने के बीच का अंतर 23 शेर
  176. 176 بخش ۱۷۶ - جمع و توفیق میان نفی و اثبات یک چیز از روی نسبت و اختلاف جهتकिसी एक चीज़ के नकार और इक़रार के बीच उसके संबंध और दिशा के अंतर के अनुसार समन्वय और सामंजस्य स्थापित करना 11 शेर
  177. 177 بخش ۱۷۷ - مسلهٔ فنا و بقای درویشदरवेश का फ़ना और बक़ा का मसला 17 शेर
  178. 178 بخش ۱۷۸ - قصه وکیل صدر جهان کی متهم شد و از بخارا گریخت از بیم جان باز عشقش کشید رو کشان کی کار جان سهل باشد عاشقان راसदर जहान के वकील की कहानी जो मुलज़िम हुआ और जान के डर से बुख़ारा से भाग गया, फिर उसके इश्क़ ने उसे खींच लिया कि आशिक़ों के लिए जान का काम आसान होता है 14 शेर
  179. 179 بخش ۱۷۹ - پیدا شدن روح القدس بصورت آدمی بر مریم بوقت برهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن بحق تعالیमरियम के पास रूह उल-क़ुद्दस का नग्नता और ग़ुस्ल के समय आदमी की सूरत में ज़ाहिर होना और अल्लाह तआला की पनाह लेना 68 शेर
  180. 180 بخش ۱۸۰ - گفتن روح القدس مریم راکی من رسول حقم به تو آشفته مشو و پنهان مشو از من کی فرمان اینستरूह उल-क़ुद्दस का मरियम से कहना कि मैं अल्लाह का रसूल हूं तुम्हारे पास, घबराओ मत और मुझसे मत छिपो क्योंकि यही हुक्म है 21 शेर
  181. 181 بخش ۱۸۱ - عزم کردن آن وکیل ازعشق کی رجوع کند به بخارا لاابالی‌وارउस वकील का इश्क़ के कारण बुख़ारा लौटने का बेपरवाह इरादा करना 19 शेर
  182. 182 بخش ۱۸۲ - پرسیدن معشوقی از عاشق غریب خود کی از شهرها کدام شهر را خوشتر یافتی و انبوه‌تر و محتشم‌تر و پر نعمت‌تر و دلگشاترएक महबूब का अपने परदेसी आशिक़ से पूछना कि शहरों में से कौन सा शहर तुम्हें सबसे अच्छा, सबसे आबादी वाला, सबसे प्रतिष्ठित, सबसे ख़ुशनुमा और सबसे दिलकश लगा 4 शेर
  183. 183 بخش ۱۸۳ - منع کردن دوستان او را از رجوع کردن به بخارا وتهدید کردن و لاابالی گفتن اوदोस्तों का उसे बुख़ारा लौटने से रोकना और डराना तथा उसका बेपरवाह कहना 18 शेर
  184. 184 بخش ۱۸۴ - لاابالی گفتن عاشق ناصح و عاذل را از سر عشقआशिक़ का नासेह और आज़िला को इश्क़ के कारण बेपरवाह कहना 29 शेर
  185. 185 بخش ۱۸۵ - رو نهادن آن بندهٔ عاشق سوی بخاراवह आशिक़ बंदा बुख़ारा की ओर चल पड़ा 12 शेर
  186. 186 بخش ۱۸۶ - در آمدن آن عاشق لاابالی در بخارا وتحذیر کردن دوستان او را از پیداشدنउस बेपरवाह आशिक़ का बुख़ारा में दाख़िल होना और दोस्तों का उसे सामने आने से मना करना 12 शेर
  187. 187 بخش ۱۸۷ - جواب گفتن عاشق عاذلان را و تهدید‌کنندگان راआशिक़ का नसीहत करने वालों और धमकाने वालों को जवाब 32 शेर
  188. 188 بخش ۱۸۸ - رسیدن آن عاشق به معشوق خویش چون دست از جان خود بشستउस आशिक़ का अपने महबूब से मिलना जब उसने अपनी जान से हाथ धो लिए 6 शेर
  189. 189 بخش ۱۸۹ - صفت آن مسجد کی عاشق‌کش بود و آن عاشق مرگ‌جوی لا ابالی کی درو مهمان شدउस मस्जिद का वर्णन जो आशिक़ों को मार डालती थी और वह आशिक़ जो मौत की तलाश में बेपरवाह था और उसमें मेहमान हुआ 9 शेर
  190. 190 بخش ۱۹۰ - مهمان آمدن در آن مسجدउस मस्जिद में मेहमान का आना 7 शेर
  191. 191 بخش ۱۹۱ - ملامت کردن اهل مسجد مهمان عاشق را از شب خفتن در آنجا و تهدید کردن مروراमस्जिद वालों का आशिक़ मेहमान को वहां रात को सोने के लिए मलामत करना और उसे धमकाना 8 शेर
  192. 192 بخش ۱۹۲ - جواب گفتن عاشق عاذلان راआशिक़ का मलामत करने वालों को जवाब देना 14 शेर
  193. 193 بخش ۱۹۳ - عشق جالینوس برین حیات دنیا بود کی هنر او همینجا بکار می‌آید هنری نورزیده است کی در آن بازار بکار آید آنجا خود را به عوام یکسان می‌بیندगालेनस का इस दुनिया के जीवन से प्रेम था क्योंकि उसकी कला यहीं काम आती है, उसने ऐसी कोई कला नहीं सीखी थी जो उस बाज़ार में काम आए, वहां वह खुद को आम लोगों के बराबर देखता है 33 शेर
  194. 194 بخش ۱۹۴ - دیگر باره ملامت کردن اهل مسجد مهمان را از شب خفتن در آن مسجدमस्जिद वालों का दोबारा मेहमान को उस मस्जिद में रात को सोने के लिए मलामत करना 43 शेर
  195. 195 بخش ۱۹۵ - گفتن شیطان قریش را کی به جنگ احمد آیید کی من یاریها کنم وقبیلهٔ خود را بیاری خوانم و وقت ملاقات صفین گریختنशैतान का क़ुरैश से कहना कि अहमद से लड़ने आओ क्योंकि मैं मदद करूंगा और अपनी क़बीले को मदद के लिए बुलाऊंगा, और सफ़ीन में मुलाक़ात के समय भाग जाना 43 शेर
  196. 196 بخش ۱۹۶ - مکرر کردن عاذلان پند را بر آن مهمان آن مسجد مهمان کشउस मेहमान मारने वाली मस्जिद के मेहमान पर नसीहत करने वालों का बार-बार नसीहत दोहराना 9 शेर
  197. 197 بخش ۱۹۷ - جواب گفتن مهمان ایشان را و مثل آوردن بدفع کردن حارس کشت به بانگ دف از کشت شتری را کی کوس محمودی بر پشت او زدندیमेहमान का उन्हें जवाब देना और मिसाल देना कि हारिस ने ढोल की आवाज़ से उस ऊंट को मार डाला जिसकी पीठ पर महमूद का कोसा बजाया जाता था 71 शेर
  198. 198 بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بی‌صبری او در بلا به اضطراب و بی‌قراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهندमोमिन का मुसीबत में भागना और बेचैनी का उदाहरण मटर और अन्य चीज़ों की पतीले में उबलने और बाहर निकलने की बेचैनी से देना 37 शेर
  199. 199 بخش ۱۹۹ - تمثیل صابر شدن مؤمن چون بر شر و خیر بلا واقف شودमोमिन का धैर्यवान होना जब वह मुसीबत के भले और बुरे से वाक़िफ़ हो जाए 7 शेर
  200. 200 بخش ۲۰۰ - عذر گفتن کدبانو با نخود و حکمت در جوش داشتن کدبانو نخود راघर की मालकिन का मटर से माज़रत करना और मटर को उबालने में उसका रहस्य 9 शेर
  201. 201 بخش ۲۰۱ - باقی قصهٔ مهمان آن مسجد مهمان کش و ثبات و صدق اوउस मेहमान मारने वाली मस्जिद के मेहमान की बाक़ी कहानी और उसकी दृढ़ता और सच्चाई 15 शेर
  202. 202 بخش ۲۰۲ - ذکرخیال بد اندیشیدن قاصر فهمانकम समझ वालों की बुरी सोच का ज़िक्र 17 शेर
  203. 203 بخش ۲۰۳ - تفسیر این خبر مصطفی علیه السلام کی للقران ظهر و بطن و لبطنه بطن الی سبعة ابطنइस हदीस की तफ़सीर कि रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने फ़रमाया: 'क़ुरान का एक ज़ाहिर है और एक बातिन, और उसके बातिन का बातिन सात बातिन तक है' 6 शेर
  204. 204 بخش ۲۰۴ - بیان آنک رفتن انبیا و اولیا به کوهها و غارها جهت پنهان کردن خویش نیست و جهت خوف تشویش خلق نیست بلک جهت ارشاد خلق است و تحریض بر انقطاع از دنیا به قدر ممکنयह बयान कि अंबिया और औलिया का पहाड़ों और गुफ़ाओं में जाना ख़ुद को छिपाने के लिए नहीं है और न ही लोगों के उपद्रव के डर से, बल्कि लोगों को हिदायत देने और दुनिया से जहां तक संभव हो अलग होने की प्रेरणा देने के लिए है 8 शेर
  205. 205 بخش ۲۰۵ - تشبیه صورت اولیا و صورت کلام اولیا به صورت عصای موسی و صورت افسون عیسی علیهما السلامऔलिया की सूरत और उनके कलाम की सूरत का मूसा अलैहिस्सलाम की लाठी और ईसा अलैहिस्सलाम के जादू से मुक़ाबला 10 शेर
  206. 206 بخش ۲۰۶ - تفسیر یا جبال اوبی معه والطیرआयते 'या जिबाल औबी मअहू वत्तैर' की तफ़सीर 14 शेर
  207. 207 بخش ۲۰۷ - جواب طعنه‌زننده در مثنوی از قصور فهم خودअपनी कम समझी के कारण मसनवी में ताना मारने वाले का जवाब 10 शेर
  208. 208 بخش ۲۰۸ - مثل زدن در رمیدن کرهٔ اسپ از آب خوردن به سبب شخولیدن سایسانघुड़सवारों के शोर के कारण घोड़े के बच्चे का पानी पीने से डरने का उदाहरण 29 शेर
  209. 209 بخش ۲۰۹ - بقیهٔ ذکر آن مهمان مسجد مهمان‌کشउस मेहमान मारने वाली मस्जिद के मेहमान का बाक़ी ज़िक्र 5 शेर
  210. 210 بخش ۲۱۰ - تفسیر آیت وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَआयते 'व अजलिब अलैहिम बि ख़ैलिक व रजिलिक' की तफ़सीर 19 शेर
  211. 211 بخش ۲۱۱ - رسیدن بانگ طلسمی نیم‌شب مهمان مسجد راमस्जिद के मेहमान को आधी रात को एक तिलिस्मी आवाज़ का सुनाई देना 32 शेर
  212. 212 بخش ۲۱۲ - ملاقات آن عاشق با صدر جهانउस आशिक़ का सदर जहान से मिलना 44 शेर
  213. 213 بخش ۲۱۳ - جذب هر عنصری جنس خود را کی در ترکیب آدمی محتبس شده است به غیر جنسहर तत्व का अपने ही प्रकार को आकर्षित करना जो मानव शरीर में अन्य प्रकार के साथ बंद है 14 शेर
  214. 214 بخش ۲۱۴ - منجذب شدن جان نیز به عالم ارواح و تقاضای او و میل او به مقر خود و منقطع شدن از اجزای اجسام کی هم کندهٔ پای باز روح‌اندआत्मा का रूहानी दुनिया की ओर खिंचाव और उसकी अपने मूल स्थान की चाहत, शरीर के अंगों से उसका अलगाव जो आत्मा के लिए बेड़ियों के समान हैं 27 शेर
  215. 215 بخش ۲۱۵ - فسخ عزایم و نقضها جهت با خبر کردن آدمی را از آنک مالک و قاهر اوست و گاه گاه عزم او را فسخ ناکردن و نافذ داشتن تا طمع او را بر عزم کردن دارد تا باز عزمش را بشکند تا تنبیه بر تنبیه بودमानव को यह जताने के लिए कि वह उसका मालिक और शासक है, इरादों को भंग करना और रद्द करना; कभी-कभी उसके संकल्प को भंग न करना और उसे लागू रखना ताकि उसे संकल्प लेने की इच्छा रहे, फिर उसके संकल्प को तोड़ना ताकि बार-बार जागृति हो 11 शेर
  216. 216 بخش ۲۱۶ - نظر کردن پیغامبر علیه السلام به اسیران و تبسم کردن و گفتن کی عَجِبْتُ مِنْ قَوْمٍ یُجَرّونَ إِلَی الجَنَّةِ بِالسَّلاسِلِ وَ الأَغْلالِपैगंबर (उन पर शांति हो) का बंदियों को देखकर मुस्कुराना और यह कहना कि मुझे उन लोगों पर आश्चर्य है जिन्हें जंजीरों और बेड़ियों में जन्नत की ओर घसीटा जा रहा है 13 शेर
  217. 217 بخش ۲۱۷ - تفسیر این آیت کی ان تستفتحوا فقد جائکم الفتح ایه‌ای طاعنان می‌گفتید کی از ما و محمد علیه السلام آنک حق است فتح و نصرتش ده و این بدان می‌گفتید تا گمان آید کی شما طالب حق‌اید بی غرض اکنون محمد را نصرت دادیم تا صاحب حق را ببینیدइस आयत की व्याख्या कि यदि तुम विजय की प्रार्थना करते हो तो निश्चय ही विजय तुम्हारे पास आ गई है: कुछ निंदक कह रहे थे कि हम में से और मुहम्मद (उन पर शांति हो) में से जो भी सत्य के साथ है उसे विजय और सहायता प्रदान करो। यह तुम इसलिए कह रहे थे ताकि यह लगे कि तुम बिना किसी स्वार्थ के सत्य के इच्छुक हो। अब हमने मुहम्मद को सहायता प्रदान की है ताकि तुम सत्य के मालिक को देख सको 17 शेर
  218. 218 بخش ۲۱۸ - سر آنک بی‌مراد بازگشتن رسول علیه السلام از حدیبیه حق تعالی لقب آن فتح کرد کی انا فتحنا کی به صورت غلق بود و به معنی فتح چنانک شکستن مشک به ظاهر شکستن است و به معنی درست کردنست مشکی او را و تکمیل فواید اوستइस रहस्य का कि पैगंबर (उन पर शांति हो) का हुदैबिया से खाली हाथ लौटना, जिसे अल्लाह ने विजय कहा, 'इन्ना फतहना'। जो देखने में तो बंद था, लेकिन वास्तव में विजय थी, जैसे चमड़े के थैले का फटना ऊपरी तौर पर फटना है, लेकिन असल में उसे ठीक करना और उसके लाभों को पूरा करना है 9 शेर
  219. 219 بخش ۲۱۹ - تفسیر این خبر کی مصطفی علیه السلام فرمود لا تفضلونی علی یونس بن متیइस हदीस की व्याख्या कि मुस्तफा (उन पर शांति हो) ने फरमाया: मुझे यूनुस बिन मत्ता पर प्राथमिकता मत दो 16 शेर
  220. 220 بخش ۲۲۰ - آگاه شدن پیغامبر علیه السلام از طعن ایشان بر شماتت اوपैगंबर (उन पर शांति हो) को उनके ताने की खबर मिलना 33 शेर
  221. 221 بخش ۲۲۱ - بیان آنک طاغی در عین قاهری مقهورست و در عین منصوری ماسورयह वर्णन कि अत्याचारी अपनी शक्ति के चरम पर भी अधीन है और अपनी जीत के चरम पर भी बंदी है 40 शेर
  222. 222 بخش ۲۲۲ - جذب معشوق عاشق را من حیث لا یعمله العاشق و لا یرجوه و لا یخطر بباله و لا یظهر من ذلک الجذب اثر فی العاشق الا الخوف الممزوج بالیاس مع دوام الطلبप्रिय का प्रेमी को अपनी ओर आकर्षित करना, ऐसे तरीके से जिसे प्रेमी न जानता है, न उम्मीद करता है, न उसके मन में आता है, और इस आकर्षण का प्रेमी पर भय मिश्रित निराशा के अलावा कोई प्रभाव नहीं दिखता, साथ ही उसकी चाहत बनी रहती है 23 शेर
  223. 223 بخش ۲۲۳ - داد خواستن پشه از باد به حضرت سلیمان علیه السلامसुलेमान (उन पर शांति हो) के दरबार में मच्छर का हवा से न्याय मांगना 22 शेर
  224. 224 بخش ۲۲۴ - امرکردن سلیمان علیه السلام پشهٔ متظلم را به احضار خصم به دیوان حکمसुलेमान (उन पर शांति हो) का पीड़ित मच्छर को अपने दुश्मन को दरबार में पेश करने का आदेश देना 18 शेर
  225. 225 بخش ۲۲۵ - نواختن معشوق عاشق بیهوش را تا به هوش باز آیدप्रिय का बेहोश प्रेमी को दिलासा देना ताकि वह होश में आ जाए 30 शेर
  226. 226 بخش ۲۲۶ - با خویش آمدن عاشق بیهوش و روی آوردن به ثنا و شکر معشوقबेहोश प्रेमी का होश में आना और प्रिय की स्तुति और कृतज्ञता की ओर मुड़ना 55 शेर
  227. 227 بخش ۲۲۷ - حکایت عاشقی دراز هجرانی بسیار امتحانیएक प्रेमी की कहानी जिसने लंबे समय तक जुदाई और कई परीक्षाओं का सामना किया 31 शेर
  228. 228 بخش ۲۲۸ - یافتن عاشق معشوق را و بیان آنک جوینده یابنده بود کی وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُप्रेमी का प्रिय को पाना और यह बयान कि खोजने वाला पाता है, जैसा कि कहा गया है कि जो एक परमाणु के बराबर भी अच्छा करेगा, वह उसे देखेगा 31 शेर